PACS

سيستم بايگانی ، انتقال ، بازيابی و نمايش تصاوير پزشكی

 

امروزه با پيشرفت فناوري اطلاعات در علوم پزشكي و شبكه‌هاي كامپيوتري ، ديگر نيازي به كليشه‌هاي قديمي براي گرفتن تصاوير راديولوژي و صرف هزينه خريد و نگهداري اين فيلم‌ها احساس نمي‌شود. چرا كه سيستمي به نام سيستم ارتباط و بايگاني تصويري يا (PACS (Picture Archiving and Communication System ، امكان انتقال ، ذخيره ، بازيابي و نمايش تصاوير پزشكي در نقاط مختلف را ايجاد كرده است. دستگاه‌هاي تصويربرداري ، يك شبكه كامپيوتري ، پايگاه‌هاي داده يا بانك اطلاعاتي و ايستگاه‌هاي نمايش تصوير يا مشتري (Client)ها ، چهار جزء اصلي تشكيل دهنده يك سيستم PACS بيمارستاني هستند. سيستم PACS مي‌تواند تصاوير حاصل از روش‌هاي مختلف تصويربرداري تشخيصي مانند MRI ، CT SCAN ، سونوگرافي ، راديوگرافي ، آنژيوگرافي ، پزشكي هسته‌اي و ... را به صورت تصاوير ديجيتالي ذخيره و بازخواني كند. اين سيستم امكان كمك به پزشكان دور از مركز درماني را از طريق تله راديولوژي فراهم مي‌كند تا از متخصصان متبحر ليكن دورتر در تشخيص و درمان استفاده شود. با كاهش هزينه‌هاي ذخيره‌سازي كه به صورت الكترونيكي انجام مي‌شود (نسبت به بايگاني‌هاي فيلم و كليشه) ، كمك قابل توجهي به مديريت بيمارستاني مي‌كند. با ارسال تصاوير از طريق شبكه ، زمان دستيابي پزشك معالج به نتيجه تصويربرداري به حداقل رسيده است.

تصويربرداري از اندام‌ها و ارگان هاي بدن در تـشـخـيـص بـيـمـاري بـه پـزشـكـان كمك شاياني مي‌كند تا در تصميم گيري نوع درمان بيماران موفق عمل كنند. تصميم براي درمان با مشاهده تغييرات حاصل شده در عضو بدن ، با تصميمي كه بر اساس علائم و اظهارات بيمار گرفته مي‌شود بسيار متفاوت خواهد بود. به ويژه در بيماري‌هاي استخواني و تومورها حائز اهميت است. بنابراين كيفيت تصويرگرفته شده ، تعداد تصاوير ، ابعاد تصاوير ، سرعت انتقال تصاوير براي پزشك معالج و نوع بايگاني تصاوير براي دسترسي سريع و مجدد ، همه فاكتورهاي مهمي هستند كه در تصويربرداري پزشكي مد نظر بوده‌اند. با ظهور تجهيزات پزشكي ديجيتال و پيشرفته و نيز گرايش عرصه علوم پزشكي به جنبش نـرم افـزاري ، همچنيـن لـزوم تلاش بيمارستان‌ها به سوي يكپارچه سازي اطلاعات بهداشتي و درماني در بيمارستان‌هاي كشور ، بخش‌هاي پاراكلينيكي بيمارستان‌ها به ويـژه تصـويـر بـرداري پـزشكـي بـراي كمـك بـه تشخيـص راديـولـوژيسـت‌هـا و درمان متخصصان گام‌هاي اساسي در استفاده از فناوري اطلاعات برداشته است. بي شك تلاش‌هاي مهندسين نرم افزار و سخت افزار ، تحليلگران سيستم‌ها و كارشناسان علوم پزشكي در اين پيشرفت‌ها چشمگير بوده است. بسياري از روش‌هاي تصويربرداري جديد از جمله راديوگرافي ، سونوگرافي و CT-Scan ديجيتالي شده اند. سيستم ارتباط و بايگاني پزشكي (PACS) ، از پيشرفته‌ترين سيستم‌ها در اين عرصه به شمار مي‌رود. براي اولين بار در سال 1982 در كنفرانس تصويربرداري پزشكي IEEE ، سيستمي معرفي شد كه امكان ذخيره ، نمايش و انتقال تصاوير و اطلاعات ديگر را انجام مي‌داد. اين سيستم در همان سال از سوي انجمن راديولوژي امريكا تأييد شد و در سال 1984 نيز در اروپا مورد توجه كنگره راديولوژي اروپا (European Congress of Radiology) (ECR) قرار گرفت. اين سيستم PACS ناميده شد. سيستم بايگاني و بازيافت تصويري مبتني بر رايانه كـه مـي‌تـوانـد تصـاويـر حـاصـل از روش‌هـاي مختلف تصويربرداري تشخيصي را به صورت تصاوير ديجيتالي ذخيره و بازخواني كند. اين سيستم متشكل از ايستگاه‌هاي نمايشي و ويرايشي تصاوير ديجيتالي در شبكه‌هاي داخلي در بيمارستان يا حتي خارج از بيمـارستـان اسـت كـه دستـرسـي پـزشك به تصاوير ذخيره شده و در نتيجه كاهش وابستگي پزشك به متخصصان راديولوژي را فراهم مي‌كند.

سيستم PACS
در اين تحقيق ابتدا به هدف استفاده از سيستم PACS اشاره كرده ، سپس مقايسه‌اي بين اين سيستم با روش‌هاي تصويربرداري آنالوگ ارائه مي‌شود. اجزاي تشكيل‌دهنده سيستم و ساختار آن را تشريح كرده ، مزاياي آن ذكر مي‌شود و نهايتاً به نتيجه حاصل پرداخته مي‌شود.

هدف استفاده از PACS
مشكـلات فـراوان در سيستـم تصـويـربـرداري كليشـه‌اي وجـود دارد كـه عـلاوه بـر نارضايتي پزشكان و راديولوژيست‌ها و نيز بيمار به خاطر كيفيت ، كميت و نياز به تكرار تصاوير ، مديريت بيمارستان را از نظر هزينه و حفظ و نگهداري فيلم‌ها به چالش كشيده اسـت ؛ لـذا هـدف اصـلـي اسـتـفـاده از سيستم PACS ، ارتقاي بازده‌ مؤثر كاري در كنار قابليت‌هاي تشخيصي پزشكان است. استفاده از استانداردهاي روز در نگهداري و انتقال تصاوير نيز از اهداف مهم به شمار مي‌رود. همچنين هزينه خريداري و نگهداري ايـمـن فيلم‌ها از نظر مديريتي قابل ملاحظه است. تكنولوژي سيستم تصويربرداري پزشكي، در كنار دستگاه تصوير برداري ، از تعدادي رايانه تحت يك شبكه تشكيل شده كه به طور اختصاصي براي ذخيره ، بازيابي ، توزيع و نشان دادن تصاوير استفاده مي‌شود. در واقع تصاوير پزشكي در يك استاندارد يا قالب (Format) مستقل ذخيره مي‌شوند كه DICOM (Digital Imaging and Communications in Medicine) مهمترين قالب آن است. بـيـشـتـريـن تـصـاويـري كـه از طـريـق PACS آرشـيـو و طـبـقـه‌بـنـدي مـي‌شـونـد ، تـصـاوير اولتراسوند ، MRI ، CT ، اندوسكوپي ، ماموگرافي و اشعه ايكس هستند‌. اين سيستم در واقع جايگزين hardcopy- مانند بايگاني فيلم‌هاي راديولوژي براي مديريت تصاوير پزشكي كه در طول زمان ممكن است خراب ‌شوند ، مي‌شوند و توانايي‌ها و قابليت‌هاي سيستم‌هاي رايج را بالا مي‌برد. ازطرفي هزينه بسيار بالاي فيلم‌هاي راديولوژي و نيز نگهداري آن‌ها هميشه از مهمترين مشكلات مديران بيمارستان‌ها بوده است. بنابراين PACS مي‌تواند با حذف فيلم هزينه خريداري را كم كند و با ايجاد آرشيو الكترونيكي بايگاني فيزيكي را حذف كند.

مقايسه PACS با سيستم كليشه
در سيستم آنالوگ ، تصويربرداري از بيمار انجام و روي كليشه‌هاي راديولوژي چاپ مي‌شود. راديولوژيست كليشه‌ها را مشاهده كرده و گزارشي از تشخيص خود را روي برگه كاغذ ثبت و به پزشك معالج ارسال مي‌كند. گاهي كليشه حاضر براي تشخيص نهائي كافي نبوده و كمكي به پزشك معالج نمي‌كند. برخي اوقات هم اتفاق مي‌افتد كه كليشه بنا به دلايلي گم شده يا دچار مشكل فيزيكي مي‌شود كه براي ادامه درمان بايد تكرار شود. حال با توجه به ورود مقداري اشعه زيانبار در هر نوبت تصوير برداري به بدن بيمار و ايجاد عوارض متعدد ، تكرار تصويربرداري مشكلات خاص خود را دارد و اگر در اين ميان بيمار يك خانم حامله يا يك كودك خردسال باشد ، مشكل عوارض بسيار حاد و خطرآفرين خواهد بود. چه بسا به خاطر جلوگيري از ورود اشعه ايكس به بدن جنين در شكم مادر ، از انجام تصويربرداري از بدن مادر مصدوم صرف نظر شده و سلامت جسمي مادر به دليل ناتواني در تشخيص دچار بحران مي‌شد اما در استفاده از سيستم آرشيو ديجيتالي ، مشكل و خطرات ناشي از پرتونگاري به بيمار نيز در نتيجه عدم لزوم تكرار پرتونگاري ، به مراتب ازبين خواهد رفت. يكي از سيستم‌هايي كه از 25 سال پيش استفاده از آن در اروپا و امريكا و چند سالي است در ايران آغاز شده است ، همين سـيـسـتـم PACS اسـت كـه تـمـامـي ايـن مـشـكـلات را مـرتـفـع سـاخـتـه است. با يك بار تـصــويـربـرداري از اعضـاي بـدن بيمـار چنـديـن تصوير از بعدهاي مختلف و با كيفيت مناسب گرفته شده و در هارد ديسك كامپيوتر ذخيره و بــايـگــانــي مــي‌شــود. تـصــاويـر در مـانـيـتـورهـاي Medical Diagnosis با كيفيت مناسب در معرض ديـد متخصصـان راديـولـوژي قـرار مـي‌گيـرند تا گزارش مناسب و كاملي تهيه كنند. نسخه‌اي از تصاوير نيز به بيمار در يك CD تحويل مي‌شود تا در مــواقــع لــزوم بــه پــزشـك معـالـج ارائـه دهـد. هــمــچــنــيـــن تـصــاويــر گــرفـتــه شــده و گــزارش راديــولــوژيـســت روي آن ، بــه شـكـل online در كمترين زمان ممكن از طريق شبكه در دسترس پزشك معالج در بخش‌هاي بستري يا اتاق عمل است.

اجزاء تشكيل دهنده يا ساختار يک سيستم PACS
اين سيستم براساس ايده و روش هاي جديد كامپيوتري بنا نهاده شده و متشكل از چهار جزء اساسي است. هركدام از اين اجزاء با تجهيزات خاصي كار مي‌كنند. اين اجزاء عبارتند از:

- دستگاه‌هاي تصويربرداري پزشكي
- ايستگاه‌هاي كار (station)
- شبكه كامپيوتري
- پايگاه‌هاي داده و بانك‌هاي اطلاعاتي

اين اجزاء در مجموع تشكيل يك سيستم را مي‌دهند كه وظيفه تصويربرداري ، ايجاد بانك اطلاعاتي ، جريان اطلاعات در شبكه و بايگاني تصاوير پزشكي را بر عهده دارند.

دستگاه‌های تصويربرداری پزشكی
دستگـاه‌هـاي تصـويـربرداري متنوعي وجود دارد. MRI ، CT-Scan ، CR و ... كـه بـا سيستـم PACS ارتــبـــاط دارنـــد. يـــك دســتــگـــاه اســكـــن تـومـوگـرافـي كامپيوتري را در نظر بگيريد. اين دستگاه از يك ميز براي قرار گرفتن بدن بيمار ، يك كانتري كه سر بيمار در آن قرار مي‌گيرد ، يك منبع توليد اشعه ايكس ، سيستمي براي آشكار كردن تشعشع خارج ‌شده از بدن و يك ژنراتور اشعه ايكس تشكيل شده است. همه اين‌ها داخل يك اتاق مخصوصي قرار دارد كه ديوارهاي اين اتـاق عـايـق و درب ورودي آن سـاختـه شـده از لايه‌هاي سربي است.
تصويربرداري از تمام نقاط بدن به كمك اشعه X و بــا پــردازش كــامـپـيــوتـري CT-Scan انـجـام مـي‌گيـرد و اختـلافـات بسيـار جـزئي در جذب اشعـه X را نشـان مـي‌دهـد. ايـن سيستـم قـادر به آشكار ساختن دانسيته‌هاي مختلف در نسوج نـرم اسـت. در تـرومـاهـا ، شكستگي‌هاي حاد و شكستگي‌هاي موئي ، تومورها نقش تشخيصي مهمي ايفا مي‌كند.
اصول كار يك دستگاه تصويربرداري مانند دستگـاه سـي تـي اسكـن به طور خلاصه چنين است: پس از اين‌كه بدن بيمار بر روي ميز و سر آن در كــانـتـري قـرار گـرفـت و شـرايـط دستگـاه بر‌حسب ناحيه مورد تصوير برداري تنظيم شد ، يــك دسـتــه پــرتــو ايـكــس تــوســط كــولـيـمــاتــور (محدودكننده دسته اشعه) به صورت يك باريكه در آمــده و از بــدن بـيـمــار رد مــي‌شــود (پــالــس مي‌شود). مقداري از انرژي اشعه هنگام عبور از بـدن جـذب و بـاقـيـمـانـده اشـعـه بـا عـنـوان پـرتـو خـروجـي كه از بدن بيمار عبور مي‌كند ، توسط آشكـار سازي كه مقابل دسته پرتو ايكس قرار دارد ، اندازه‌‌گيري شده و بعد از تبديل به زبان كامپيوتري در حافظه كامپيوتر ذخيره مي‌شود. بلافاصله پس از اين‌كه اولين پالس اشعه به طرف بيمار فرستاده و اندازه‌گيري شد و لامپ اشعه ايكس يك حركت چرخشي بسيار كم انجام داد ، دسـتـه پـرتـو ايكـس دوبـاره پـالـس شـده ، مجـدداً انــدازه‌گـيـري مـي‌شـود و در حـافـظـه كـامـپـيـوتـر ذخيره مي‌شود. اين مرحله بسته به نوع دستگاه چند صد يا چند هزار بار تكرار مي‌شود تا تمام اطلاعات مربوط به عضو مورد نظر در حافظه كامپيوتر ذخيره شود. كامپيوتر ميزان اشعه‌اي را كــه هـر حجـم معينـي از بـافـت جـذب مـي‌كنـد ، اندازه‌‌گيري مي‌كند. اين حجم بافتي را واكسل (Voxel) مي‌نامند كه مشابه چند ميليمتر مكعب از بافت بدن است. در سي ‌تي ‌اسكن يك لايه مـقـطـعي از بدن به اين واكسل هاي ريز تقسيم مي‌شود كه با توجه به مقدار جذب اشعه‌اي كه تـــوســط هــر كــدام از ايــن واكـســل‌هــا صــورت مـي‌گـيرد ، يك شماره نسبت داده مي‌شود. اين شـمــاره‌هـا نـيـز بـر روي تـصـويـر كـه بـر صـفـحـه تلويزيون مانند كامپيوتر مي‌افتد ، يك چگالي با معيـار خـاكستـري (از سفيـد تـا سيـاه) اختصاص داده مي‌‌شود. نمايش هر كدام از واكسل‌ها را بر روي مانيتور يك پيكسل (Pixel) مي‌گويند. يعني واكسل‌ها حجم سه بعدي و پيكسل‌ها دو بعدي هستند و هر چه تعداد پيكسل‌ها بر روي مانيتور بيشتر باشد ، تصوير واضح‌تر و قابل تفكيك‌تر است. اعدادي كه با توجه به مقدار جذب اشعه به هر بافت اختصاص داده مي‌شود را اعداد سي ‌تي يا اعداد هانسفيلد مي‌نامند. به طور مثال بافت چربي كمتر از بافت عضلاني و بافت عضلاني كمتر از بافت استخواني اشعه را جذب مي‌كند. بنابراين به طور مثال استخوان 400+ ، آب صفر و چربي 50 و هوا 500 است كه هر چه مقدار اين اعداد كمتر باشد ، بر روي فيلم سي‌تي اسكن آن قسمت طبق معيار خاكستري بيشتر به سمت سياهي تمايل دارد و برعكس هرچه عدد سي‌تي مثل استخوان بالا باشد ، تصوير به سمت سفيدي تمايل دارد. گاهي براي مشخص‌‌تر شدن اعضايي كه داراي چگالي شبيه به هم هستند ، از مواد كنتراست‌زا استفاده مي‌شود. از كاربردهاي تصوير برداري با اين دستگاه‌ها به مواردي اشاره مي‌شود.
تشخيص بيماري‌هاي مغز و اعصاب ، بيشترين استفاده از سيستم PACS را در بين بخش‌هاي بيمارستاني بخش اعصاب دارد. چون سي ‌تي اسكن مي‌تواند تفاوت بين خون تازه و كهنه را به تصوير بكشد ، به همين دليل براي نشان دادن موارد اورژانس بيماري‌هاي مغزي بهترين كاربرد را دارد.
بيمارهاي مادرزادي مانند بزرگي يا كوچكي جمجمه -تشخيص تومورهاي داخل جمجمه‌اي و خارج مغزي- خونريزي در قسمت‌هاي مختلف مغز و سكته‌هاي مغزي‌ تشخيـص بيمـاري اعضـاي داخـل شكمـي مانند كبد ، لوزالمعده ، غدد فوق كليوي و بررسي بيماري‌هاي ريه.
اتاق كنترل: ‌در كنار اتاقي كه دستگاه تصويربرداري در آن وجود مستقر هست ، يك اتاقك ساخته شده كه مانند اتاق فرمان عمل مي‌كند. اين اتاق از طريق يك پنجره كاملا شيشه‌اي كه شيشه آن از جنس مخصوص بوده و عايق اشعه است ، مشرف به اتاق تصويربرداري است. كارشناس راديولوژي براي ايمن بودن از اشعه بايد در خارج از اتاق تصويربرداري و در همين اتاقك مستقر شود و ضمن مشاهده بيمار و ارتباط صوتي با بيمار ، كنترل دستگاه تصويربرداري را در دست داشته و عمل تصويربرداري را انجام مــي دهــد. يــك دسـتـگــاه كــامـپـيــوتــر بــراي بـازسـازي تصـويـر و كنسـول عمليـاتـي كـه تكنولوژيست راديولوژي بر آن قرار مي‌گيرد ، در اين اتاق وجود دارد. اين كامپيوتر متصل به دستگاه تصويربرداري ونيز از طريق شبكه متصل به server مخصوص PACS جهت استفاده از بانك اطلاعاتي و همچنين بايگاني تصاوير گرفته شده در آن است. متصدي اين كامپيوتر همزمان مي‌تواند تصاوير گرفته شده را در بانك اطلاعاتي اضافه و علاوه بر بايگاني فايل‌ها در server و كپي روي CD در صورت نياز از تصاوير گرفته شده و حتي بايگاني در server ، به وسيله پرينترهاي مخصوص روي كليشه چاپ كند.

ايستگاه های كار (Work Stations)
هر ايستگاه كار عبارت از يك دستگاه كامپيوتر با مختصات مناسب است كه مسئول نمايش اطلاعات و تصاوير پزشكي از طريق شبكه داخلي بيمارستان است. براي دو محل ايستگاه‌هاي كاري تعريف شده است. يكي براي راديولوژيست در بخش راديولوژي ، جهت مشاهده تصاوير و نوشتن گزارش پيوستي و يافته‌هاي خود روي تصاوير و ديگري براي بخش‌هاي بستري و اتاق عمل كه با يك دستگاه كامپيوتر در هر بخش ، پزشك معالج مـقـيـم در بـخـش بـسـتـري يـا اتـاق عـمـل تـصـاويـر خـواسـتـه شـده از بيمار و نيز گزارش راديـولوژيست را مشاهده براي درمان بيمار اقدامات درماني را انجام مي دهد. براي راديـولـوژيست‌ها استفاده از مانيتورهاي مخصوص (Medical Diagnosis Monitor) كه داراي قابليت نمايش تصاوير با كيفيت بهتر هستند ، ضروري است. اين ايستگاه‌هاي نمايشي و ويرايشي تصاوير ديجيتالي در هر يك از بخش‌هاي متصل به شبكه‌هاي محلي يا داخلي در بيمارستان يا حتي شبكه اينترنت خارج از بيمارستان دسترسي پزشك به تـصـاويـر ذخيره شده و در نتيجه كاهش وابستگي پزشك به متخصصان راديولوژي ، دسترسي همزمان جراحان در بيمارستان‌هاي مختلف و مشاوره متمركز درباره مقايسه روش‌هاي درماني متعدد را فراهم مي‌كند. يك دستگاه از اين ايستگاه‌هاي كاري در اتاق گـزارش واقـع در بـخـش راديـولوژي وجود دارد كه مخصوص راديولوژيست جهت مشاهده تصاوير گرفته شده است ، ويرايش تصاوير با tools نرم افزار PACS و درج گزارش از يافته‌هاي خود روي تصاوير يا پيوست تصاوير است. ايستگاه كاري ديگري در بخش راديولوژي در قسمت پذيرش است كه متصدي پذيرش مي‌تواند از تصاويرگرفته شده براي بيمار CD تهيه و تحويل دهد. ايستگاه‌هاي كاري متعددي در قسمت‌هاي مختلف يك بيمارستان بسته به سياست‌هاي مديريتي مي‌تواند تعبيه شود.

شبكه كامپيوتری
امروزه در كشورهاي پيشرفته تقريباً هر بيمارستاني و در كشورهاي در حال توسعه بيمارستان‌هاي درجه يك مجهز به يك شبكه داخلي جهت استفاده كليه بخش‌ها و واحدهاي بيمارستاني از سيستم يكپارچه اطلاعات بيمارستاني (HIS) در كنار شبكه جهاني اينترنت هستند. در كشور ايران نيز گام‌هاي اساسي در اين راستا برداشته شده و علي رغم مشكلات خاص اين قضيه بيمارستان‌ها تا حدودي مجهز به شبكه داخلي و استفاده از HIS شده‌اند يا به دنبال راه اندازي آن هستند. يكي از قسمت‌هاي پاراكلينيكي HIS سيستم راديولوژي است كه مي‌تواند سيستم PACS را به طور كامل پشتيباني كند. بنابراين در يك بيمارستان وجود يك شبكه حتي در صورت نبود HIS براي سيستم PACS ضـروري اسـت تـا ارتـباط بين بخش راديولوژي با بخش‌هاي بستري و ساير قـسمت‌هاي مرتبط را براي استفاده از تصاوير پزشكي برقرار نمايد. البته اين شبكه مي‌تواند از طريق اينترنت با بيرون از بيمارستان نيز ارتباط برقرار كند عملكرد شبكه PACS از دستگاه‌هاي تصويربرداري شروع مي‌شود. اين تجهيزات تصاوير را به وسيله نرم افزار PACS PLUS به Server منتقل مي‌كنند. شبكه داخلي تصاوير را از سيستم PACS به مراكز مختلف داخل بيمارستاني منتقل و در اختيار افراد مجاز قرار مي‌دهد. از طرفي همين سيستم به شبكه جهاني اينترنت مي‌تواند وصل شده و تصاوير گرفته شده را به خارج از بيمارستان منتقل و در اختيار افراد بي شماري كه بتوانند به اين سيستم دسترسي داشته و مجوز استفاده از آن را بگيرند ، قرار مي‌گيرد. هرشبكه ، داراي اجزائي است و هـمـيـشه يك دستگاه Server براي ارائه خدمات به كليه دستگاه‌هاي Client در نقاط مختلف شبكه بايد وجود داشته باشد كه عبارت از يك دستگاه كامپيوتر با مشخصات بسيار بهتر و توانائي پردازش بالاي اطلاعات است كه محل ذخيره اطلاعات نيز است. Server بـه وسـيـلـه چـنـد دستگاه switch كه به صورت ترمينال خطوط ارتباطي عمل مي‌كنند ، ارتباطات را با قسمت‌هاي ديگر شبكه برقرار مي‌كند. اين در حالي است كه سرعت انتقال به نوع رايانه‌ها و رسانه برقراركننده ارتباط بين اجزاي سيستم بستگي دارد. نوع كابل شبكه مورد استفاده كه فيبر نوري بهترين آن است ، نوع سويچ‌ها ، نوع كــارت شـبـكــه بــه كــار رفـتــه در كــامپيـوتـرهـاي ايـسـتـگـاه‌هـاي كاري ، كيستون‌ها و ... از جمله فــاكـتــورهــايــي هـسـتـنــد كــه در سـرعـت انـتـقـال اطلاعات بسيار مؤثر هستند. سيستم PACS در يـك شبكـه به طور اوليه از يك وسيله دريافت كـنـنــده تـصــويـر (دروازه الكتـرونيكـي) ، سيستـم مـديـريـت اطـلاعـات (يـك رايانه مخصوص كه جريان ورود اطلاعات را به درون شبكه كنترل مـي‌كـنند) ، وسيله ذخيره تصاوير (بايگاني‌هاي بزرگ و كوچك) ، شبكه انتقال (كه مناطق پهن و مـحـلي را پوشش مي‌دهد) ، پايگاه‌هاي نمايش (شـامـل يـك رايـانـه ، نـمـايـشـگـر مـتـن ، نـمـايشگر تصاوير و يك خط اتصال‌براي استفاده كننده به منظور استفاده از آن‌ها) و گاهي در مواقع لزوم ، تجهيزاتي كه تصاوير را روي hard-copy ذخيره كند ، تشكيل شده است. البته امروزه PACS هاي تحت وب بيشتر رايج هستند ؛ به اين صورت كه از ايـنـتـرنـت بـه عنوان مرتبط كننده اصلي خود استفاده مي‌كنند. در شبكه اينترنت نيز سرعت انتقال به فاكتورهاي مهم ديگري بستگي دارد. پـهـنـاي بـانـد شـبـكـه ايـنـترنت ، شكل استفاده از Dial-up يا ADSL از مهمترين فاكتورها است.

پايگاه‌های داده و بانک‌های اطلاعاتی
نكته مهم در مورد سيستم PACS ، شبكه انتقال آن اسـت كـه از يـك Server مـركـزي (كه پايگاه داده‌ها را ذخيره مي‌كند) تشكيل شده است. اين پــايـگـاه حـاوي اطـلاعـات تـصـاويـري اسـت كـه تـــوســـط دسـتـگــاه هــاي تـصــويــربــرداري  MRI ، CT-Scan ، CR و ... مـرتبـط بـا سيستم PACS ، گرفته شده و از طريق (LAN (Local Area Network يــا (WAN (Wide Area Network روي Server ذخـيـره و در طـول شـبكه دريافت مي‌شوند كه اطلاعات اصلي در Server در بانك اطلاعاتي وجـــود دارد. ســـاخـتــار ايــن بــانــك اطــلاعــاتــي مي‌تواند به صورت Access و SQL و ... باشد. روي Server تـصـاوير با فرمت خاص خود كه مطابق با استاندارد DICOM است و معمولا با نام تـاريـخ اخذ تصوير همراه با يك شماره پرونده بستري يا سرپائي بيمار ذخيره مي‌شود. علاوه بر آن فـايـل‌هـاي مـورد نـيـاز بـراي نـرم افزار PACS PLUS نـيـز وجـود خـواهـد داشـت. از امـكانات بــانــك اطــلاعــاتـي مـانـنـد ايـجـاد Account بـراي كاربران مجاز نيز استفاده مي‌شود.

ساختار سيستم PACS
تجهيزات مدرن راديولوژي ، امروزه به طور مستقيم تصاوير بيماران را وارد سيستم PACS در قالب تعريف شده مي‌كند. يك سيستم كامل PACS ، بايد شامل يك نقطه دسـتــرســي (Access Point) بــه تـصــاويــر و اطــلاعـات همـراه بـاشـد. همچنيـن بـايـد بـا سيستم‌هاي اطلاعاتي بيمارستاني ديگر HIS و به ويژه به سيستم‌اطلاعاتي راديولوژي (RIS) نيز مرتبط باشد. ارتباط PACS با RIS بسيار حائز اهميت است چرا كه اين دو سيستم ، مكمل هم در كامل كردن ‌سيستم مكانيزه كل بخش راديولوژي هستند. هرچه ارتباط ميان سيستم‌هاي اطلاعاتي مختلف گسترده‌تر باشد ، اطلاعات قوي‌تر و قابل اعتمادتر مي‌شوند. به طور مثال ، خطر ورود اشتباه اطلاعات بيماران را كم مي‌كند ؛ زيرا قالب استاندارد DICOM كه براي اين منظور به كار مي‌رود ، مي‌تواند مشخصات بيمار را نيز دريافت كند. استاندارد DICOM يك استاندارد جهاني در انتقال تصاوير پزشكي است و سيستم‌هاي مورد استفاده در بيمارستان‌ها و مراكز بهداشتي مانند HIS و PACS بايد از اين استاندارد استفاده كنند تا فرمت تصاوير در نرم افزار مورد استفاده قابل فهم و استفاده باشد. سيستم PACS از نرم افزار PACS PLUS بهره مي‌برد كه از استانداردهاي لازم بـرخوردار هست. زماني كه دريافت اطلاعات يك بيمار كامل شد ، سيستم ‌PACS ، داده‌هاي تصويري جاسازي شده را با فهرست سوابق برنامه‌ريزي شده روي شبكه مـقـايـسـه مـي‌كـنـد و در صـورت وجـود هـرگونه تناقضي ، آن را مشخص مي‌كند. هر اطلاعاتي ، تنها با مشخصات همان فرد ، ذخيره مي‌شود. وقتي راديولوژيست خواندن تصاوير بيمار مفروض را به پايان رساند ، سيستم  PACS آن را به عنوان «خوانده شده» علامت‌دار مي‌كند كه به اين ترتيب از دوباره‌خواني جلوگيري مي‌شود. گزارش پزشك به عكس متصل شده و از طرف ديگر خط اتصال ديده مي‌شود. در بيشتر موارد سيستم PACS با سيستم اطلاعاتي بيمارستان (HIS) و سيستم اطلاعاتي راديولوژي (RIS) مرتبط است تا برقراري ارتباط بين تصاوير با اطلاعات مربوط به بيماران و امكان استفاده از سيستم‌هاي تله راديولوژي براي انتقال و دريافت تصاوير و اطلاعات بيمار از مناطق دور را تسهيل كند. همكاري اين سيستم‌ها مي‌تواند ارتباط بين بخش‌هاي مختلف درماني را بهبود بخشيده و كارايي و كيفيت مراقبت از بيمار در بيمارستان‌ها را افزايش دهد. سيستم‌هاي ذخيره و بازيابي تصويري به طور كلي از ابزارهاي ارتباطي رايانه ميزبان ، ابـزارهـاي بـايگاني تصوير و ايستگاه‌هاي نمايش كه به شبكه ارتباطي متصل است ، تـشـكـيــل شـده اسـت. اسـتـفـاده از سـيـسـتـم‌هـاي ذخـيـره و بـازيـابـي تـصـويـري تـنـهـا بـه تصويربرداري محدود نخواهد بود ، بلكه از سيستم‌هايي كه براساس PACS عمل مي‌كند در جراحي هم استفاده مي‌شود و به اين ترتيب شبكه‌هاي اطلاعاتي كه معمولا از خطاها و اشتباهات كمتري برخوردار است ، راه اندازي مي‌شود. يك PACS خوب كاملا به طور قطعي ، به راديولوژيست اجازه مي‌دهد تا تصاوير پي در پي را با كمترين حركت و جنبش نسبت به حالتي كه بايد در حالت آزاد نمونه‌هاي دقيق را مورد بررسي قرار دهد ، به وسيله ابزارهاي ديجيتالي كه ازطريق صفحه كليد هدايت مي‌شود و با انگشتان به اجرا در مي‌آيد تفسير كند.
براي راه اندازي سيستم در يك مركز ، توجه به ساختار يك سيستم PACS بسيار حائز اهميت است. در اين ساختار بايد موارد مهمي را مد نظر قرار داد كه به نمونه‌هائي از آن اشاره مي‌شود.

بررسی فضای فيزيكی مورد نياز جهت نصب

سخت افزار و لوازم جانبی سيستم PACS
در اين جهت دستگاه‌هاي تصويربرداري موجود بررسي مي‌شوند. اگر اين دستگاه آنالوگ باشد ، بايد از كيت مخصوصي كه شبيه يك كارت شبكه نسبتاً بزرگ است در كــامـپـيــوتــر مـتـصــل بــه دستگـاه تصـويـربـرداري اســتـفــاده كــرد. دسـتـگــاه‌هــاي تـصــويــربــرداري ديجيتال كامل بوده و نياز به كيت مذكور ندارد. دستگاه‌هاي ديجيتال بهترين گزينه براي استفاده از سيستم PACS است.

- بـررسـي تـجـهـيـزات پـزشـكـي و گـروه‌هـاي كاري  Groups Work كه توسط كميته استاندارد جهاني فرمت دايكام DICOM ارائه داده شده در اين مركز درماني از قبيل دستگاه CR راديولوژي RI ، CT-Scan ، US ، آندوسكوپي ، ميكروسكوپي و ...
- سيستم PACS بايد امكان ارسال و دريافت تصاوير ديجيتال پزشكي با فرمت دايكام DICOM را بـه ايستگـاه‌هـاي Work Stations داخـل مـركـز درماني داشته باشد (از قبيل بخش‌ها، اطاق عمل و غيره ... ) در ايستگاه‌هاي  Work Stations از دو نوع Viewer استفاده مي‌شود:

الف) Viewer كه اين نرم افزار فقط تصاوير را نشان مي‌دهد و در اكثر ايستگاه‌هاي Work  Stations نصب مي‌شود.
ب) Viewer كــــه اجــــازه پـــردازش تــصـــاويـــر ديـجـيـتـال پـزشكـي بـا فـرمـت دايكـام DICOM را مــي‌دهــد كــه ايــن نــرم افــزار بــر اســاس نـيــاز و ضرورت تهيه مي‌شود.

- سيستم PACS بايد امكان ارسال و دريافت تصاوير ديجيتال پزشكي با فرمت دايكام DICOM را بـه خـارج مركز درماني را از طريق اينترنت داشته باشد.
- سيستم PACS بايد امكان اتصال به HIS/RIS تـحـت پـروتـكـل HL7 (پـروتكل استاندارد انتقال اطلاعات علوم پزشكي) را بر اساس گروه كاري داشته باشد.
- سيستم PACS بايد امكان پروتكل آموزش باليني براي دانشجويان و كاركنان علوم پزشكي را داشته باشد.
- سـيـسـتـم PACS بـايـد امـكـان رايـت بـر روي CD يا DVD را براي ارائه به بيمار به جاي كليشه داشته باشد.

 

منبع: پایگاه آموزشی و اطلاع رسانی مهندسی پزشکی

معرفی یک HIS با زیر سیستم های موجود

معرفی نرم افزارهای مورد استفاده در حوزه پزشكی (بخش اول)

 

با پیشرفت صنعت و فناوری ، گستره حوادث و بیماری‌ها نیز افزایش یافته است که علاوه بر تضعیف و از دست دادن سرمایه‌های انسانی هرکشور ، هزینه‌ها و خسارات مالی هنگفتی بر سازمان‌ها و در مجموع بر کل کشور تحمیل می‌کند. برخی از این هزینه‌ها قابل محاسبه ، مشهود و مستقیم بوده و بسیاری دیگر نیز غیر قابل محاسبه و غیرمستقیم هستند که در نهایت تأثیر مستقیمی بر کاهش بهره وری هر صنعت و در کل کشور دارند.

به کارگیری سیستم‌های نرم افزاری می تواند ضریب اطمینان اجرای صحیح و دقیق همه برنامه‌ها را بالا برده و کمک مؤثری به اشراف کلی پزشکان بر کارهای انجام شده کند و آن‌ها را در اخذ تصمیمات صحیح و مناسب یاری دهد. استفاده از نرم افزار در این راستا می تواند دستیابی به اهداف را آسان سازد ؛ زیرا یک ابزار مناسب ، با صرفه اقتصادی و قابل اطمینان برای ورود ، ثبت ، تحلیل و گزارش گیری از اطلاعات بوده و در نهایت از طریق کاهش زمان مصرفی ، ضایعات کاغذی ، میزان خطا و افزایش دقت عمل و نتیجه گیری های مستمر باعث بهبود مستمر در سطح سلامت ، ایمنی و محیط زیست بوده که نه تنها به پیشبرد کار کمک می کند ، بلکه ارتقای بهره وری در سطح ملی را نیز به دنبال خواهد داشت.

سیستم جامع اطلاعات بیمارستانی (Hospital Information System (HIS
سیستم جامع اطلاعات بیمارستانی (HIS) در حال حاضر در بزرگ‌تریـن مراکز آموزشی، درمانی و پـژوهشی دانشگاهی ، مراکز درمانی تخصصی و فوق‌تخصصی دولتی و خصوصی نـصب شده و مورد بهره‌برداری قـرار گرفـته است. کلیـه عملیات مربوط به بیمـاران را از پذیرش تا ترخیص ثبت و پـیگیری می کند. امکاناتی نظیر انجام خودکار عملیات پذیرش ، ترخـیص ، لیـست بیمـه و همچنین ثبت الکترونیکی پرونده بالینی بیماران ، ثبت آزمایش‌ها و نتایج خدمات پاراکلینیکی ، پروسیجرها و ... برای بیمار ، موجب تسریع در عملیات روزمره و فرایندهای بیمارستان شده و ضمن کم‌کردن مدت اقامت بیماران بستری در بخش با بالابردن ضریب اشغال تخت‌ها ، موجب افزایش درآمدهای بیمارستان می‌شود.

مشخصات فنی سیستم
زبان بـرنامه‌نویسی رابط‌ های کاربری: Visual Basic و NET.
زبـان برنامه‌نویسی کمپونت‌های سیستمی: Visual Basic , MS VC++ , VB NET
بـانک اطلاعاتی: 2008 و 2005 Microsoft SQL Server
سیستم عامل سرور: 2003 Windows  Server
سیستم عامل ایستگاه‌های کاری: Windows seven ،Windows XP Professional

ویژگی‌های سیستم
- سطوح امنیتی برای کاربران و گروه‌های کاربری جهت دسترسی به امکانات و قابلیت‌های هر یک از زیرسیستم‌ها

- ثبت (Log) تغییرات انجام‌شده (اعم از حذف یا ویرایـش رکورد) توسط کاربر شامل رکورد تـغیـیـریافته ، زمان تغییر ، تاریخ تـغییر ، اپراتور تغییردهنده و ...

- تولید گزارش‌های مورد نیاز توسط کاربر (Report Generator)

- تعـریف انواع سازمان‌های بیمه‌گر (اصلی ، مکمل) طرف قـرارداد و سازمان‌های حمایتی و نحوه پرداخت به ازای خدمات مختلف

- تعریف پزشکان و کلیه پرسنل مرتبط شاغل در مرکز درمانی

- تعریف انواع فرم‌های بالینی به صورت دینامیک با امکان چاپ با فرمت دلخواه کاربـر (Form Generator)

- امکان Export اطلاعات فرم‌های بالینی تعریف‌شده به نرم‌افزارهای آماری جهت مقاصد و اهداف پژوهشی

- امکان جداسازی بخشی از بانک اطلاعاتی نرم‌افـزارهـا از بانک اصلی به صورت دینامیک با توجه به پرسش و خواسته تحلیل‌گر جهت مقاصد تحقیقاتی و آماری

- امکان استخراج انواع گزارش‌های مدیریتی ، عملکردی و ... در یک دوره زمانی مشخص

مدیریت پذیرش بیماران
- نوبت‌دهی به بیماران به صورت الکترونیکی
- پذیرش بیماران در کوتاه‌ترین زمان و به صورت الکترونیکی
- دریافت نوبت توسط بیماران از طریق اینترنت
- دریافت نوبت توسط بـیماران با استفاده از تلفن گویا

ایجاد پرونده الکترونیکی درمانی
- ثبت و تشکیل پـرونده الکتـرونیکی بالینی بیماران شامل ثبت نـتایج خدمات کلینیکی و پاراکلینیکی (نتایج آزمایش‌ها ، گزارش‌های گرافی‌های صورت گرفته ، پروسیجرها و ...)
- ثبت مشاوره‌های پزشکی
- ثبت داروهای مصرفی
- رؤیت پرونده‌جامع درمانی بیمار در یک نگاه
- رؤیت و مقایسه نتایج آزمایش‌های بیمار در یک دوره بر روی نمودار
- ثبت کدگذاری بیماری‌ها و خدمات بیماران بر اساس استانداردهای جهانی 10ICD ، PCS10ICD ، CM9ICD

مدیریت خدمات ارائه‌شده به بیماران
- ثبت خدمات ارائه‌شده به بیماران به صورت الکترونیکی
- ثبت فرایندهای عملیاتی بر روی خدمات درمانی

مدیریت دریافت و پرداخت‌ هزینه‌ خدمات درمانی
- محاسبه خودکار هزینه ‌خدمات ارائه‌شده به بیماران و صدور صورتحساب
- ثبت دریافت و پراخت کلیه وجوه بیماران به صورت الکترونیکی و در کوتاه‌ترین زمان
- دریافت هزینه‌های درمانی از بیماران از طریق دستگاه‌های POS بانکی متصل به HIS
- تهیه گزارش‌ها و دیسکت‌های مورد نیاز سازمان‌های بیمه‌گر به صورت الکترونیکی و خودکار

مدیریت بیمه
- تعریف قراردادهای بیمه‌ای سازمان‌های بیمه‌گر اصلی و مکمل با امکان محاسبه اتوماتیک هزینه با در نظر گرفتن تنوع و وجود استثنائات در قراردادها
- تهیه گزارش‌ها و دیسکت‌هـای مورد نیاز سازمان‌های بیمه‌گر به صورت الکترونیکی و خودکار
- مدیریت کسورات بیمه

مدیریت محاسبه کارانه پزشکان
- تعـریف قـراردادهای پزشکان سهام دار و میهمان و با توجه به تنوع قراردادها
- ‌محاسبه خودکار سهم پزشک ، سهم بیمارستان‌ و اعمال مالیات متعلقه به پزشک

مدیریت خدمات ارائه‌شده به بیماران
- ثبت خدمات ارائه‌ شده به بیماران به صورت الکترونیکی
- ثبت فرایندهای عملیاتی بر روی خدمات درمانی

سیستم‌های اطلاع‌رسانی
- اطلاع‌رسانی به بیماران از طریق بیلبورد
- اطلاع‌رسانی به بیماران ، پزشکان و سایر گروه‌های درمانی از طریق ارسال پیامک (SMS)

مدیریت داشته‌ها
- مدیریت بانک خون
- مدیریت دارو و لوازم مصرفی

ارتباط با دستگاه‌های تشخیصی و درمانی
- ارتباط با دستگاه‌های تشخیصی آزمایشگاهی
- ارتباط با آرشیو تصاویر پزشکی (PACS)

مدیریت پرستاران
- مدیریت بخش‌های درمانی و تخت‌های مرتبط با آن
- مدیریت تغذیه بیماران

مدیریت واحدهای پاراکلینیکی
- مدیریت آزمایشگاه و فـرایند پاسخ‌دهی به درخواست‌های آزمایش توسط واحدهای پرستاری و جوابدهی به بیماران
- مدیریت مرکز تصویـربرداری و فراینـد پـاسخ‌دهی به درخواست‌های تـصویربرداری توسط واحدهای پرستاری و جوابدهی به بیماران
- مدیریت واحدهای آندوسکوپی و کلونوسکوپی
- مدیریت واحدهای اکو و تست ورزش

مدیریت واحدهای کلینیکی و درمانی
- فیزیوتراپی
- دیالیز

مدیریت اتاق عمل
- نوبت‌دهی و مدیریت تخت‌های اتاق عمل
- مدیریت فرایند پذیرش بیماران از بخش‌های بستری تا ریکاوری و تحویل بیمار به بخش بستری
- ثبت اطلاعات مالی عمل بر اساس کدهای کالیفرنیا و به صورت خودکار
- ثبت اطلاعات عوامل عمل (جـراح ، کمک جراح ، اسکراب ، سیرکولار و ...)

امکانات برجسته سیستم
- تولید سند خودکار درآمدی و هـزینـه‌ای (ارتباط بین سیستم HIS و MIS) جهت استقرار نظام حسابداری تعهدی
- زیرسیستم داشبورد مدیریتی تحت وب
- زیرسیستم نوبت‌دهی اینترنتی
- زیرسیستم اسکن پرونده‌های پزشکی بیمار
- زیرسیستم کنترل تداخل‌های دارویی
- قابلیت اتصال به سامانه سپاس وزارت بهداشت
- نمایش نتایـج آزمایش‌هـای بیمـار بـر روی نمودار
- بیلبوردهای اطلاع‌رسانی
- ارتباط با PACS
- ارتباط با دستگاه‌های POS بانکی
- ارتباط با کیوسک‌های اطلاع‌رسانی
- امکان ارسال پیامک (SMS) به بیماران و کادر درمان

سیستم اطلاعات مدیریت مراکز جراحی
سیستم اطلاعات مدیریت مراکز جراحی محدود با استفاده از برترین فناوری‌های روز تولید نرم‌افزار و با تکنولوژی NET. و به منظور مدیریت مراکز درمانی کوچک همچون مراکز جراحی محدود (DAay Clinic) و درمانگاه‌های بزرگ دارای بخش‌های کلینیک و پاراکلینیک طراحی و تولید شده است. این نـرم‌افـزار در حال حاضر در بزرگ‌ترین و معتبرین مراکز جراحی محدود نصب و راه‌اندازی شده است.

ویژگی‌های سیستم
- منطبق با نیازهای مراکز جراحی محدود (بستری کوتاه مدت بیمار)
- سطوح امنیتی برای کاربران و گروه‌های کاربری جهت دسترسی به امکانات و قابلیت‌های هریک از زیرسیستم‌ها
- مجهز به زیرسیستم پزشک و منشی درمانگاه
- مجهز به زیرسیستم نوبت‌دهی پیشرفته
- تعریف انـواع سازمان‌های بیمه‌گر (اصلی ، مکمل) طرف قرارداد
- تعریف پزشکان و کلیه پرسنل مرتبط شاغل در مرکز درمانی و محاسبه کارانه آنان
- امکان استخراج انواع گزارش‌های مدیریتی ، عملکردی و ... در یک دوره زمانی مشخص
- قابلیت ارتباط با سیستم پرونده الکترونیک پزشکی بیمار (EMR)

سیستم پرونده الکترونیک پزشکی بیمار (EMR)
امروزه علم پزشکی با حجم بسیار زیاد اطلاعات مواجه است که مدیریت درست آن‌ها با روش‌های سنتی غیرممکن است. بخش اصلی این اطلاعات توسط پزشکان و در درجه دوم توسط سایر کادر درمانی و باقی این اطلاعات از منابع دیگر مانند دستگاه‌ها و تجهیزات پزشکی و تشخیصی و نیز خود بیماران تولید می‌شود. پزشکان به عنوان محور اصلی سیستم سلامت ، از سویی مسئول مراقبت از بیماران و درمان و تأمین سلامتی ایشان هستند و از سویی دیگر با پژوهش مستمر ، مسئولیت پیشبرد علم پزشکی را به عهده دارند.
ابزار اصلی همه این فعالیت‌ها که تضمین کننده سلامت جامعه و تک‌تک افراد آن است ، دسترسی مناسب و به‌جا به اطلاعاتی است که در هر روز میلیون‌ها واحد از آن تولید می‌شود و در اختیار این افراد قرار می‌گیرد. بدیهی است که تک‌تک اجزای این اطلاعات جمع‌آوری شده ارزشمند هستند ، با این حال هر پزشک با داشتن مشغله کاری فراوان تنها به دانستن بخشی از این اطلاعات علاقمند است. در مـورد سایر اطلاعات ، فـقط دانستن نتیجه کلی یا نتیجه عملی آن‌ها کفایت می‌کند. امروزه حجم اطلاعات تولید شده در سیستم بهداشت و سلامت (که شاید پیچیده‌ترین سیستم اطلاعاتی شناخته شده باشد) به قدری است که استفاده از ابزار مناسب می‌تـواند در مواردی ساعت‌ها و در موارد دیگر روزهـا و هفته‌ها در وقت گران‌بهای پزشکان صرفه‌جویی کند. این امر در مورد مراکز تحقیقاتی و پژوهشکده‌ها حتی صورت حادتری به خود می‌گیرد ؛ به طوری که هیچ عاملی به اندازه جمع‌آوری درست اطلاعات و استفاده مناسب از اطلاعات موجود نمی‌تواند مسیر تحقیقات را تحت تأثیر خود قرار دهد. از سویی دیگر ، بیمارستان نیز به عنوان سازمانی که مهم‌ترین عملیات مراقبت از بیماران و تأمین سلامت افراد جامعه در آن صورت می‌گیرد ، برای تأمین کیفیت ارائه خدمات خود نیاز به مدیریت درست و استفاده مناسب از اطلاعات دارد.

تقریباً تمام سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی موجود در کشور برای رسیدن به اهداف مدیریتی و کنترلی طراحی و پیاده‌سازی شده‌اند و تا امروز نتایج مدیریتی و مالی بزرگی نیز برای بیمارستان‌ها داشته‌اند. در بـسیاری از این سیستم‌ها اطلاعات بالینی بیماران نیز تولید و جمع‌آوری می‌شود که به دلایل زیـر سـاختار پـرونده الکترونیک مناسبی به خود نمی‌گیرد:
- اکثر اطلاعات بالینی به دلایل مالی نگهداری می‌شوند. به عنوان مثال پاسخ "تست های آزمایشگاهی" به عنوان نتیجه‌ای بر "خدمات آزمایشگاهی" که مفاهیمی مالی هستند نگهداری می‌شوند. با این ترتیب مفاهیم بالینی که ارزش مالی نداشته باشند (مـانند علائم بیماری‌ها) نگهداری نمی‌شوند.
- ساختار اطلاعات جمع‌آوری شده منطبق بر ساختارهای مناسب برای عملیات بالینی طراحی نشده و طبیعتاً برای کادر درمان به راحتی قابل استفاده نیست.
- از آنجا که سیستم‌های موجود برای کادر درمان در نقطه وقوع درمان (Point of Care) ابزارهای مناسبی ندارند و برای این گروه از مخاطبان کمکی محسوب نمی‌شوند ، معمولا کادر درمان از سیستم‌های موجود فاصله گرفته و فقط در صورت اجبار به انجام عملیات کنترلی با سیستم‌ها کار می‌کنند. در عموم حالت برای ایشان راحت‌تر است که اطلاعات را روی فرم های کاغذی یادداشت کنند.
- عدم استفاده از سیستم‌هـای کدگذاری استاندارد برای مفاهیم باعث شده است که اطلاعات جمع آوری شده قابل تجمیع یا تصمیم‌سازی نباشد. در موارد نادری مانند تشخیص‌ها یا کدهای اعمال جراحی که (به مقاصد مالی) کدهای استاندارد ثبت می‌شود ، نتیجه‌گیری‌های علمی مقدور شده است ولی در سایر مـوارد (مانند ثبت دستورات پزشک ، ثبت علائم بیمار و ...) از سیستم‌های استاندارد کدگذاری استفاده نمی‌شود.
- سیستم‌های موجود در بیمارستان‌ها برای کار با سرعت بالا و کارهای روزانه تنظیم و طراحی شده‌اند و طبیعتاً برای مقاصد بالینی (که حجم داده بالا یا سیستـم‌های تـجمیع و تصمیم‌سازی لازم دارد) ساختار فنی مناسبی ندارند.
بـه علت مسائل فوق ، امروزه در بیمارستان‌ها انجام فعالیت‌های زیر یا مقدور نبوده یا به سختی یا به صورت ناقص انجام می‌شود:
- ثبت استاندارد اطلاعات بالینی بیماران
- تبادل اطلاعات بالینی با مراکز دیگر داخلی و خارجی
- استفاده از ابزارهای تـحلیلگر برای بررسی اطلاعات بیماران و یافتن الگوهای جدید
- گسترش سیسـتـم اطلاعاتی در سطح چند مرکز و برقراری ارتباط بین آن ها
- استخراج اطلاعات مورد نیاز پزشک از انبوه اطلاعات جمع‌آوری شده با دقت و سرعت کافی
- مشاهده اطلاعات بیماران از راه دور
- انجام مشاوره‌های تخصصی از راه دور و صرفه‌جویی در هزینه
- استفاده درست از امکانات آموزشی جهانی و یکپارچه شدن با مراکز علمی معتبر دنیا
- گسترش سیستم پرونده بالینی و همگام شدن با پیشرفت‌های روز دنیا در این زمینه

این نیازها ، نیازهایی سطح بالا هستند که طبیعتاً پـس از رفـع مسائل گردش کار و مسائل مالی بیمارستانی فرصت توجه به آن‌ها فراهم می‌شود. امروزه سیستـم‌های اطلاعات بیمارستانی به سطحی از بلوغ رسیده‌اند که توجه به این مسائل به تدریج در بین مدیران و پزشکان بیمارستان‌ها در حال وقوع است.
باید توجه داشت که سیستـم‌هـای اطـلاعاتی بیمارستانی در طول حیات خود از مراحل مختلفی عبور می‌کنند و در طول زمان کامل می‌شوند. در نهایت یک سیستم جامع اطلاعات بیمارستانی شامل لایه‌های زیر است:

- کمک به تصمیم‌گیری (سطح عالی) - (clinical decision software (DSS
- ثبـت اطـلاعات بالینی (سطح عالی) - (Electronic Health Record (EMR
- ثبت گردش بیمار (سطح میانی)
- ثبت اتفاقات مالی (سطح پایه) Financial Administration
- ثبت خدمات (سطح پایه)
دو لایه زیرین در تمام سیستم‌های بیمارستانی و لایه میانی در اکثر این سیستم‌ها وجود دارد. علت این امر این است که این سه لایه درگیری چندانی با اطـلاعات بالینی ندارند و از نظر ثبت و مدیریت اطلاعات بسیار مشابه سایر سیستم‌ها است. در مقابل ، دو لایه عالی ، از نظر طراحی بسیار پیچیده و نیازمند استفاده از علم مدیکال انفورماتیک هستند. ایـن علم بر سه پایه علم مدیریت اطلاعات ، علم کامپیوتر و علم پزشکی و بهداشت استوار است و موضوع آن استفاده از منابع ، ابزارها و روش‌هایی است که برای دریافت ، ثبت ، بازیابی و استفاده بهینه از اطلاعات بهداشتی و پزشکی لازم است. هدف این طرح ورود به نسل چهارم سیستم‌های بهداشت و درمان است.

---

نرم افزار در خدمت جامعه پزشکی (بخش دوم)

نرم‌افزار مدیریت داروخانه و انبار دارویی
با توجه به نیاز داروخانه‌هـای مرکزی و انبارهای دارویی بزرگ ، بسیاری از شرکت‌های دارویـی کـه در حال حاضر مدیریت داروخانه‌های بیمارستان‌های بزرگ کشور را در اختیار دارند و از این نرم‌افزار استفاده می کنند.

فهرست برخی از امکانات نرم‌افزار
تعریف داروخانه، انبار و استوک به تعداد نامحدود، امکان درج و ویرایش کلیه اقلام دارویی و غیردارویی مورد نیاز بیمارستان شامل: نام ژنریک ، نام تجاری ، کدکالا (جهت جستجوی سریع کالا) ، قیمت ، انتخاب واحد کالا ، انتخاب گروه‌بندی دارویی ، انتخاب دسته‌بندی کالا ، اعلام محاسبه حق فنی برای کالای مورد نظر ، کد بین المللی دارو ، کد ژنریک ، انتخاب شکل دارو ، انتخاب گروه مورد نظـر برای مشاهده کالا ، عوارض جانبی ، دوز دارو ، نحوه مصرف ، نوع واگذاری و ... ، تعریف انواع متن‌های پیش فرض جهت ثبت نحوه مصرف دارو ، تعریف انواع عناوین حق فنی (نسخه در روز ، نسخه در شب و ...) ، قابلیت اتصال به زیرسیستم کنترل تداخل‌های دارویی و ارائه هشدارهای لازم ، تعریف انواع گروه‌بندی دارویی (آنتی‌بیوتیک‌ها ،‌ داروهای مخدر و ...) ، تعریف انواع بسته‌بندی با ضریب آن جهت ثبت تعداد کالا ، امکان تعریف بسته‌های دارویی جهت تسریع در انتخاب تعدادی دارو در اسناد و نسخ به تعداد نامحدود با قابلیت کددهی ، امکان تعریف بیمه‌های طرف قرارداد با ثبت درصد فرانشیز سرپایی و بستری و تعیین سقف بیمه جهت اعلام هشدار در ثبت نسخه بیمار ، امکان تعریف محدودیت تخصص برای کالا به ازای بیمه‌های تحت پوشش جهت اعلام هشدار در ثبت نسخه بیمار ، نمایش موجودی لحظه‌ای هرکالا در کلیه داروخانه ها و انبارها شامل قیمت خرید و فروش ، تاریخ انقضاء و موجود یا عدم موجود در قفسه ، امکان تنظیم حداکثر موجودی ، آستانه سفارش و آستانه فروش برای کلیه داروخانه‌ها و انبارها به ازای هر کالا ، امکان تعیین قوانین تجویز برای تحویل یا عدم تحویل دارو شامل: تجویز توسط پزشکان خاص ، تجویز فقط برای بیماران خاص ، سهمیه‌بندی تعداد و فاصله زمانی بین دو نسخه و ... ، امکان ثبت مشخصات تولید کنندگان دارو شامل: مشخصات شرکت ، لیست داروهای تولیدی ، دز ، شکل و قیمت خرید دارو ، امکان کنترل و جلوگیری از درج قلم تکراری بر اساس نام کالا یا موجودی مربوطه در نسخه ، امکان انتخاب کالا به چهار روش FIFO ، LIFO ، تاریخ انقضاء و انتخاب توسط کاربر در نسخه و اسناد خروجی ، امکان تنظیم کد اتوماتیک با فرمت خاص برای شماره نسخ ، شماره درخواست ها ، شماره اسناد ورودی و خروجی به ازای داروخانه ، انبار و بیمه و اعمال آن برای تمامی داروخانه ها و انبارها ، امکان تنظیم حق فنی اتوماتیک بر اساس زمان بر حسب ساعت به ازای داروخانه ، امکان ثبت اسناد ورودی دارای ثبت مشخصات تاریخ ثبت سند ، شماره سند ، تاریخ فاکتور ، شماره فاکتور ، نام شرکت ، تخفیف و عوارض فاکتور و تعیین بسته بندی کالا ، امکان ثبت اسناد اصلاحی و لینک بودن اسناد اصلاح شده به سند اصلی ، امکان ثبت اسناد خروجی دارای ثبت مشخصات تاریخ ثبت سند ، شماره سند ، تعیین بسته بندی کالا ، نام مقصد و توضیحات با قابلیت چاپ ، امکان انبارگردانی توسط سه شمارشگر مختلف ، امکان انبارگردانی موجودی داروخانه یا انبار دارویی بر اساس روش‌های FIFO ، LIFO و میانگین قیمت با امکان محاسبه خودکار اختلاف بین موجودی کاردکس و شمارش نهایی و ایجاد سند اصلاحی ورودی و خروجی ، امکان ثبت و ارسال اتوماتیک درخواست از داروخانه به یک داروخانه یا انبارهای دیگر با تعیین درجه اهمیت درخواست با قابلیت پرینت ، تبدیل درخواست های رسیده به سند خروجی داروخانه ، امکان ثبت نسخه سرپایی ، بستری و OTC شامل: مشخصات بیمار ، مشخصات پزشک ، مشخصـات نسخه و درج اقلام ، ارتباط الکترونیک با صندوق جهت صدور قبض نسخ سرپایی ، اعلام هشدار انقضـاء تاریخ اعتبار دفترچه در هنگام ثبت نسخ ، اعلام هشدار بابت محدودیت تخصص و سقف بیمه و تعداد ، امکان چاپ قیمت اقلام روی برگه بیمه جهت سازمان‌های بیمه گر ، امکان استفاده از بارکد در هنگام درج اقلام در نسخه ، امکان نمایش سوابق دارویی در هنگام درج قلم در نسخه (شامل تعداد قلم و تاریخ دریافت قبلی به ازای هر بیمار) ، تهیه گزارش‌های مورد نیاز در هر یک از قسمت‌های نرم‌افزار.

نرم افزار مطب و کلینیک دندانپزشکی
این نرم افزار با بهره گیری از بررسی های انجام گرفته بر روی نرم افزار های معتبر مورد استفاده در اتحادیه اروپا ساخته شده و پس از جمع آوری فهرستی از امکانات رایج و ضروری اتوماسیون مطب ها و کلینیک ها ، امکانات مورد نیاز پزشکان و دندانپزشکان ایرانی نیز در آن گنجانده شده است.
این نرم افزار دندانپزشکی دارای هسته نرم افزاری قدرتمندی است که به طور پایه از  یک نرم‌افزار مدیریت مطب و کلینیک بهره می گیرد و قابلیت سفارشی سازی برای پزشکان عمومی و نیز دیگر تخصص های پزشکی را دارا است.

امکانات عمومی نرم افزار دندانپزشکی
- تشکیل پرونده پزشکی و مالی برای بیماران
- تعریف پزشک و دندانپزشک به همراه تعریف برنامه کاری هریک از پزشکان (ساعات و روز های کاری)
- تعریف کارکنان مطب یا کلینیک به همراه تعریف برنامه کاری هریک از کارکنان (ساعات و روز های کاری)
- تعریف خدمات قابل ارائه و نیز تعیین تعرفه های آن خدمات
- تعریف بیمه های طرف قرارداد
- تعریف نمونه نسخه های آماده
- تعریف دارو های مورد کاربرد (برای صدور نسخه)
- تعریف معاینات و درمان های دوره ای و اختصاص آن ها به بیماران
- رزرو و نوبت دهی بیماران بر اساس نوع و دلیل مراجعه
- آرشیو تصویری از اعمال انجام گرفته بر روی فک و دندان به صورت مرحله به مرحله
- دریافت مستقیم تصاویر از دوربین به همراه یک محیط طراحی و ویرایش تصاویر برای انجام تغییرات بر روی آن ها
- امکان اسکن تصاویر X Ray
- صدور نسخه
- مدیریت مواد مصرفی
- حسابداری
- حقوق و دستمزد کارکنان
- گزارش گیری از سوابق پزشکی بیمار
- تهیه گزارش های متنوع مالی
- دفترچه تلفن
این نرم افزار دندانپزشکی در چندین سطح متفاوت و در دو گروه تک کاربر و تحت شبکه است.

نرم‌افزار تصویربرداری بدون فیلم
نرم‌افزار تصویربرداری بدون فیلم (Filmless Imaging) مجموعه‌ای کامل از ابزارهای پردازش ، انتقال ، تبدیل و ذخیره تصاویر پزشکی است که با آخرین استانداردهای جهانی E-Health همچون DICOM و 7HL منطبق است.
این مجموعه تصویربرداری بدون فیلم ، راهی کوتاه به سوی آینده است.

مشخصات سیستم
- منطبق با استاندارد جهانی DICOM برای انتقال و ذخیره تصاویر پزشکی و استاندارد HL‌7 برای ارسال اطلاعات پزشکی
- قابل اتصال و کار در یک شبکـه دایکامی متشکل از دستگاه های مختلف تصویربرداری پزشکی
- امکان اسکن تصاویر پزشکی و تبدیل آن‌ها به فرمت DICOM
- امکان تبدیل خروجی دیجیتال دستگاه‌های تصویر برداری به فرمت DICOM و امکان تصویر برداری بدون فیلم
- امکان ذخیره تصاویر و مستندات مرتبط در حافظه قابل دسترسی و آرشیو بلند مدت مانند DVD
- امکان ایجاد گزارش برای تصاویر
- قابل اتصال به سیستم RIS و HIS بیمارستان برای همخوانی اطلاعات پزشکی در پایگاه داده HIS و آرشیو تصاویر پزشکی
- ارائه ابزارهای مختلف گرافیکی جهت بررسی دقیق‌تر تصاویر توسط پزشکان
- قابل اتصال و ارائه اطلاعات بر روی پورتال سلامت تحت Web ، پلت فرم SourceOpen
- آرشیو تصاویر پزشکی و سرویس دهنده دایکام

(Server DICOM & Payvand PACS):
برای ذخیره و بازیابی تصاویر و مستندات مرتبط در یک آرشیو دو لایه با فرمت دایکام به کار می‌رود.
- تبدیل کننده تصاویر:
این نرم افزار تصاویر دیجیتال پزشکی را با روش های فشرده سازی بدون حذف اطلاعات به فرمت دایکام تبدیل می‌کند و از قابلیت اتصال به تمامی دستگاه های تصویر برداری پزشکی با خروجی دیجیتال برخوردار است. (در این حالت دستگاه های بدون قابلیت خروجی DICOM می‌توانند خروجی خود را به صورت DICOM ارائه دهند.)
- مرورگر تصاویر:
برای جستجوی تصاویر و مستندات مرتبط در آرشیو و مشاهده همزمان چند تصویر جهت مقایسه و تشخیص طبی به کار می‌رود و دارای امکانات متعدد گرافیکی برای پردازش و به‌سازی تصاویر است.

مشخصات فنی
- آرشیو تصاویر پزشکی و سرویس‌دهنده دایکام:
بانک اطلاعاتی MY SQL ، زبان برنامه‌نویسی C++ ، سیستم عامل Linux
- تبدیل کننده تصاویر:
زبان برنامه‌نویسی VC.Net و C++ ، محیط برنامه Windows
- مرورگر تصاویر:
در دو نسخه تحت ویندوز (با زبان برنامه‌نویسی VC.Net و C++) و تحت وب

سیستم نرم افزاری بیماران دیابتی کشور
این نرم افزار منطبق بر سیستم عامل های ویندوز است. با این سیستم می توانید به ثبت اطلاعات بیماران و مشخصات در هر مراجعه بپردازید.
این سیستم امکانات زیر را در ثبت و مدیریت اطلاعات بیماران دیابت فراهم می‌آورد.

1- ثبت و بایگانی اطلاعات بیماران
الف) پذیرش بیمار جدید و تشکیل پرونده با قابلیت اضافه کردن عکس بیمار توسط وب کم ‌یا اسکنر
ب) جستجوی بیماران بر اساس شماره پرونده ، نام و نام خانوادگی ، سن ، شهر محل سکونت ، نوع دیابت و ...
ج) ثبت سوابق قبلی بیمار: سابقه فامیلی ، سابقه درمان دیابت ، وضعیت باروری ، سابقه اعتیاد ، سابقه بیماری و سابقه مصرف دارو.
د) معاینات: شامل معاینات چشم ، تیروئید ، سر و گردن ، قلب و عروق ، نبض ، اندام‌ها ، شکم ، ریه و پا و ثبت مشکلات مربوطه به همراه توضیحاتی مانند انجام عمل جراحی ، بستری و ...
ه) پاراکلینیک: شامل بخش آزمایشات ، سونوگرافی ، CXR - ECHO - ECG
و) نکات مثبت پزشکی: شامل نکات مثبت سابقه پزشکی ، معاینات پزشکی ، پاراکلینیک و ریسک فاکتور.
ز) مراجعات: ثبت مراجعات قبلی با اطلاعات لازمه از جمله علائم حیاتی ، شکایات بیمار ، نکات جدید در معاینات ، دستورات داروئی ، learning - plan ، کاردکس تغذیه و مراجعه فعلی با همین اطلاعات.

2- گزارش‌گیری
الف) گزارش جهت وزارت و استانداری با آیتم های مورد درخواست
ب) گزارش بیمه بـه تفکیک نوع بیمه و در فواصل زمانی مورد درخواست
ج) گزارش مراجعات بیماران
د) گزارش پاراکلینیک: گزارش بخش پاراکلینیکی مورد نظر با آیتم خاص مورد درخواست
ه) گزارش داروها: گزارش مصرف یک داروی خاص بر اساس تعداد بیماران ، شهر و در فواصل زمانی مورد درخواسـت. در تمامی گزارشات ارسال به صورت  excel ، word ، html صورت می گیرد.

3- جستجو
جستجوی بیماران بر اساس سن ، جنس ، وضعیت تأهل ، محل تولد ، محل سکونت ، شماره پرونده و ...

4- مدیریت
الف) مدیریت کاربران: نظارت بر نحوه عملکرد کاربران و پاسخگو بودن کاربران و عدم دسترسی افراد دیگر
ب) مدیریت دارو: اضافه کردن داروی جدید به سیستم و یا حذف دارو
ج) مدیریت پاراکلینیک: اضافه یا حذف بخش یا آیتم مورد نظر
د) تنظیمات: تغییر و ویرایش آیتم های برنامه در هر قسمت و اعمال تغییرات در مشخصات عمومی ، سوابق ، معاینات ، مراجعات و ...
د) پشتیبان گیری: گرفتن پشتیبان از دیتابیس برنامه به روش دستی یا خودکار و ...

ساختار و امکانات سیستم های نرم افزاری بیماران خاص
1- نرم افزار بیماران خاص در 3 ورژن به منظور استفاده در مطب ، کلینیک و درمانگاه و بیمارستان وجود دارد.
2- نرم افزار پذیرش بیماران خاص در 9 بخش مجزا شامل تالاسمی ، هپاتیت ، هموفیلی ، دیابت ، کبد ، پیوند ، دیالیز ، ام اس ، سرطان است.
این نرم افزار دارای بخش هایی مانند پذیرش ، سوابق، جستجوی بیماران ، آزمایشات و گزارش است.

بخشی از امکانات برنامه
- مدیریت و کنترل از راه دور
- مدیریت و پشتیبانی به صورت offline و online
- قابل مدیریت بودن تمام قسمت های برنامه
- قابلیت کارکرد به صورت شبکه ای
- قابلیت تعریف پایگاه داده اطلاعاتی با سطح دسترسی مخصوص و تعریف تعداد کاربران و سایر گزینه های مرتبط
- قابلیت به اشتراک گذاری اطلاعات بیمار با پزشکان مدنظر به صورت ارجاع ، خلاصه پـرونده ، سطح دسترسی داده شده یا ارسال پرونده
- سهولت و سرعت در انجام کار ، ورود و خروج با قابلیت انتخاب اطلاعات از پیش تعریف شده
- قابلیت مشاهده پرونده های بیماران با پزشک خاص ، با سطح دسترسی مخصوص
- دارای مدل های مختلف نمودار به صورت عددی و گرافیکی
- گزارش گیری پویا از تک تک گزینه های اطلاعات برنامه با شرایط مختلف (انواع فیلتر گذاری)
- گرفتن گزارشات مختلف از مراجعات قبلی در تمامی بخش ها و مقایسه اطلاعات مراجعات با یکدیگر.
- قابلیت استفاده در کلینیک های تخصصی و استفاده همزمان چند پزشک متصل به برنامه پذیرش و نوبت دهی.
- ساخت انواع فرم گزارش گیری ظرف مدت یک هفته (بر اساس نیاز و درخواست پزشک)
- مدیریت زمان: با داشتن اطلاعات کامل و دقیق از مراجعات قبلی ، داروهای مصرفی ، دستورات پاراکلینیکی.
-داشتن دیتابیس تحقیقاتی: به طور مثال آمار بیمارانی که از تاریخ (X) تا تاریخ (X) به دلیل بیماری (X) به پزشک مراجعه و جهت درمان داروی (X) تجویز شده و این بیمار در محدوده سنی (X) تا سن (X) است ، به تفکیک جنسیت (نمایش آمار هم به‌صورت عددی و هم گرافیکی)
- داشتن خلاصه پرونده (همراه با چاپ) جهت ارسال به پزشک مشاور و دریافت و ثبت مشاوره.
- قابلیت چاپ مستقیم از روی فرم های گزارش گیری یا خروجی آن.
- استخراج اطلاعات از گزارش‌گیری های متنوع با پسوندهای مختلف (Spss ، html ، Excel ، Word)
- تهیه گزارش های مختلف از مراجعات قبلی در تمامی بخش ها و مقایسه اطلاعات مراجعات با یکدیگر
- قابلیت خصوصی سازی برنامه ها (طبق نیاز و سلیقه پزشک)

سیستم نرم افزار بیماران خونی
برخی از قابلیت های این نرم افزار به اختصار به صورت زیر است:
1) ثبت و بایگانی اطلاعات بیماران
- پذیرش بیمار جدید و تشکیل پرونده با قابلیت اضافه کردن عکس بیمار.
- جستجوی بیماران بر اساس شماره پرونده ، نام و نام خانوادگی ، سن ، شهر محل سکونت و شماره ملی.
- ثبت سوابق قبلی بیمار: سابقه فامیلی ، سابقه بستری ، سابقه پیوند ، سابقه بیماری و سابقه مصرف دارو.
- Labtest: شامل بخش آزمایش‌ها به همراه ثبت نتایج و یافته های آن.
- مراجعات: ثبت تمامی مراجعات بیمار با اطلاعات لازمه از جمله تاریخ مراجعه ، HB HCT WT ، دسفرال مصرفی ، آخرین فرتین ، دستورات دارویی ، نوع خون ، حجم خون ، شماره کیسه خون ، عوارض ، واکسیناسیون ، پیوند ، واکنش‌های تزریق خونی و سابقه آنتی بادی و ...
2) گزارش گیری
- گزارش جهت سازمان و بخش های از پیش تعریف شده یا بخش های انتخابی مورد درخواست
- گزارش بیمه به تفکیک نوع بیمه و در فواصل زمانی مورد نظر
- گزارش مراجعات بیماران
- گزارش دارو ها: گزارش مصرف یک داروی خاص بر اساس تعداد بیماران ، شهر و در فواصل زمانی مورد نظر
- گزارش واکسیناسیون
- گزارش آزمایشات: گزارش از بخش های مورد نظر انجام بخش های آزمایشات بیماران بر اساس شهر ، بیمه ، جنسیت و ...
- در تمامی گزارشات، ارسال به excel ، word ، html و ... صورت می گیرد.
- گزارش‌گیری به صورت نموداری در آزمایشات و مراجعات بیمار و ... که روند درمانی آن ها را می توان به تصویر کشید.
3) مدیریت
- مدیریت کاربران: امکان تعریف کاربر با سطوح دسترسی جهت نظارت بر نحوه عملکرد کاربران و پاسخگو بودن کاربران و عدم دسترسی افراد دیگر.
- مدیریت دارو: اضافه کردن داروی جدید به سیستم یا حذف دارو.
- مدیریت آزمایشگاهی: اضافه کردن بخش جدید و تغییر بخش های آزمایشگاهی از جمله نام اختصاری ، نتیجه و ...
- قابلیت مدیریت و تنظیمات: تغییر و ویرایش بخش های برنامه در هر قسمت و اعمال تغییرات در مشخصات عمومی ، سوابق ، معاینات ، مراجعات و ...
- پشتیبان گیری: گرفتن پشتیبان از دیتابیس برنامه به روش دستی یا خودکار.
- نرم افزار مادر قابلیت اضافه شدن آخرین اطلاعات پایگاه شهرهای دیگر و گزارش‌گیری از اطلاعات آن ها را به صورت تکی و کامل دارد.

نرم افزارهای امور بیمه ای
از این نرم افزار در  مطب ها ،  کلینیک ها ، درمانگاه ها ، بیمارستان ها و  مراکز بهداشت استفاده می شود.
امکانات سیستم نرم افزاری بهداشت شامل پشتیبانی ، کنترل و مدیریت از راه دور (اینترنتی) است. از ویژگی های این نرم افزار می توان به موارد زیر اشاره کرد.
- این نرم افزار نیاز به سخت افزار خاصی ندارد و با کمترین هزینه و تهیه یک سیستم معمولی می توان با این نرم افزار کار کرد.
- راحتی و سهولت کار با نرم افزار به طوری که نیاز به دانش کامپیوتر در سطح مقدماتی و در حد تایپ معمولی است.
- دارای قابلیت ورود اطلاعات نسخ پزشکان جهت سازمان های بیمه گر.
- دارای قابلیت معرفی مراکز تابعه آن مرکز.
- امکان معرفی هر تعداد پزشک بر اساس فرم درخواستی آن مرکز.
- امکان جستجو نسخه ها ، اسامی آقایان و بانوان به تفکیک وجستجو بر اساس نوع بیمه.
- قابلیت چاپ از روی فرم های گزارش گیری و خروجی PDF
- قابلیت معرفی تعداد نا محدود کاربر با سطح دسترسی متفاوت و منحصر به فرد.
- تعریف بیمه ها ، خدمات ، سهم بیمه و سهم بیمار با نظر مدیریت سیستم.
- به‌روز بودن تعرفه خدمات بر اساس تعرفه های بیمه خدمات درمانی.
- قابلیت شبکه بودن برنامه جهت استفاده برای چند کاربر و ثبت اطلاعات در یک سیستم واحد.
- دارای قابلیت جستجـو بر اساس تاریخ سال و ماه ، از تاریخ لغایت تاریخ ، صندوق‌ها به تفکیک و کلی ، مراکز مختلف ، پزشک های مختلف.
- امکان گزارش گیری از اطلاعات نسخ وارد شده به طور مثال آمار کل پذیرش نوار قلب در مقطع زمانی خاص توسط پزشک خاص.
- امکان گرفتن انواع گزارش ها از آمار وارد شده از قبیل: گزارش مالی ، گزارش آمارگیری پزشکان و مراکز معرفی شده تابعه و ...
- ساخت انواع فرم گزارش گیری در صورت نیاز بر اساس درخواست مرکز بهداشت ظرف مدت کمتر از یک هفته.
- در صورت بروز مشکل هارد یا ویندوز سیستم ، این نرم افزار امکان پشتیبان گیری از اطلاعات برنامه به صورت دستی و خودکار را دارا است.
- دارای قابلیت تهیه گزارش سازمان های بیمه گر با امکانات زیر:
الف) سند زدن برای هر یک از گروه های پزشکی (عمومی ، متخصص ، فوق تخصص ، دندانپزشک و ...)
ب) امکان تهیه دیسکت بیمه (سی دی ، فلاپی ، فلش مموری و ...)
ج) تهیه روکش خلاصه ویزیت و خدمات به صورت سندهای جداگانه.
د) تهیه لیست کارکرد پزشکان (سهم ریالی هر پزشک ، تـعداد آماری خدماتش و تعداد ویزیت‌های انجام شده)
- ابزارهای جانبی: ساعت ، دفترچه تلفن ، ماشین حساب.
- قابلیت خصوصی سازی (طبق نیاز و سلیقه)

نرم فزار نوبت دهی الکترونیکی از راه دور
هـدف آن نوبت دهی آنلاین به بیماران در مراکز سلامت مانند مراکز درمانی ، بیمارستان‌ها ، درمانگاه ها و غیره است. هدف از طراحی این نرم افزار فراهم کردن امکان نوبت دهی به بیماران از طریق اینترنت است ، به طوری که بیمار بدون مراجعه حضوری به مرکز درمانی کلیه کارهای مربوط به وقت دهی را از طریق اینترنت انجام دهد و تنها برای معاینه به مرکز درمانی مورد نظر مراجعه کند.
کاربر جهت نوبت دهی ابتدا وارد سایت شده و استان و شهرستان مورد نظر را انتخاب می کند. پـس از این مرحله لیست مراکز سلامت آن شهرستان به همراه توضیحات مربوطه برای کاربر نشان داده می شود. کاربر پس از انتخاب یکی از مراکز سلامت وارد زیر واحدهای آن مرکز شده و می تواند در خواست نوبت کنید. مثلا فرض کنید کاربر ، بیمارستانی را در تهران انتخاب کرده است و در این بیمارستان بخش‌های مختلفی مانند دندانپزشکی ، رادیولوژی و غیره وجود دارد. کاربر هر یک از این بخش ها را می تواند انتخاب کرده و در زمان‌های مجاز نوبت بگیرد. در صورتی که بخش مربوطه شامل چندین پزشک باشد ، کاربر باید یک مرحله را نیز برای انتخاب پزشک بگذراند. مثلا در بخش رادیولوژی ما نیازمند انتخاب پزشک نیستیم ولی در بخش دندانپزشکی ممکن است چندین پزشک در بخش حضور داشته باشند و کاربر باید جهت نـوبت دهی پزشک مورد نظر را انتخاب کنید. درخواست وقت ویزیت به صورت هوشمند انجام می شود ، مثلا نوبت‌دهی تنها در زمان‌هایی صورت می‌گیرد که توسط پزشک یا واحد درمانی مشخص شده است. همچنین در صورتی که ظرفیت روز و ساعت مشخص پر شده باشد به بیمار ویزیت داده نمی شود. پس از انجام موفقیت آمیز عملیات نوبت دهی یک پرینت ویزیت به بیمار داده می شود که شامل کلیه مشخصات ویزیت مانند نام مرکز سلامت ، نام بیمار ، پزشک معالج ، تاریخ و زمان مراجعه ، نـوبت بیمار و غیره است. همچنین آمار تعداد بیمـاران مختلف مراجعه کننده به هر مرکز درمانی به صورت سالانه ، ماهانه و هفتگی نشان داده می شود. بخشی نیز جهت تغییر مشخصات پزشکان و مراکز درمانی مشخص شده است.

به طور خلاصه نرم افزار فوق امکانات زیر را برای مراکز سلامت فراهم می کند:
1. امکان نوبت دهی از طریق اینترنت برای مراکز سلامت ، بیمارستان ها ، مراکز درمانی ، مطب پزشکان و غیره
2. تفکیک مراکز سلامت بر اساس موقعیت جغرافیایی (استان و شهر)
3. امکان ثبت اطلاعات مراکز سلامت ، واحد های درمانی هر مرکز سلامت در صورت وجود
4. ثبت اطلاعات پزشکان و محل خدمت آن ها
5. تعیین بازه زمانی برای هر پزشک یا واحد درمانی
6. تعیین ظرفیت برای هر پزشک یا واحد درمانی در هر بازه زمانی
7. تعیین نوبت برای هر بیمار
8. فراهم کردن امکان چاپ اطلاعات نوبت دهی بیمار
9. در صورتی که در یک واحد درمانی ظرفیت پزشکی پر شده باشد سیستم به طور خودکار واحد درمانی دیگری را که پزشک در آن ها حضور دارد را معرفی می کند.
10. گزارش وضعیت مالی بیمار
11. اعمال تخفیف در فاکتور هزینه بیمار بر اساس نوع بیمه و نوع خدمات مورد استفاده
12. جستجـوی  واحدهـای درمانی و پیدا کردن واحد های مرتبط به بیمار (مثلا جستجوی واحد های درمانی بر اساس نوع بیمه طرف قرار داد)
13. نمایش ساعات کار پزشک در سایر مراکز درمانی و امکان دریافت نوبت
14. آمار تعداد بیماران در خدمات  مختلف به صورت سالانه ، ماهانه و هفتگی

نرم افزار مطب پزشکی متخصصان زنان و زایمان و نازایی
جامع ترین نرم افزار زنان و زایمان با قابلیت قلم نوری و محاسبه خودکار تاریخ زایمان در اختیار متخصصان زنان و زایمان و نازایی وجود دارد.
پاره ای از امکانات نرم افزار زنان و زایمان و نازایی:
1- محاسبه خودکار تاریخ و روز زایمان توسط نرم افزار
برای خانم های باردار با وارد کردن تاریخ آخرین قاعدگی ، نرم افزار به صورت خودکار روز و تاریخ زایمان را حساب می کند.
2- محاسبه خودکار روز ، هفته و ماه حاملگی در مراجعات ماهانه حاملگی
همچنین در مراقبت های حاملگی می توان وزن و فشار بیماران و سایر موارد مهم را ثبت کرد.
3- لیست زایمان بیماران به ترتیب تاریخ زایمان و محل عمل و ... بـرای برنامه‌ریزی‌های ماهانه
با زدن یک دکمه ، نرم افزار لیست تمامی زایمان هایی که باید انجام شود را به ترتیب تـاریـخ - نام بیماران - محل عمل و ... نمایش می دهد. با این کار پزشک متوجه تعداد زایمان‌ها برای ماه جاری و ... شده و بر اساس آن ها برنامه ریزی می کند. همین طور مشکلات بیماران برای عمل را نمایش می دهد. (فرض یک بیمار ناراحتی قلبی دارد و ...)
4- استفاده از قلم نوری و عدم نیاز به تایپ با صفحه کلید.
با استفاده از قلم نوری ، پزشک جاهای خالی را پر می کند. در قسمت پرونده می توان برای زنان حامله پرونده مخصوص مراقبت های حاملگی و برای بیماران نازایی پرونده مخصوص و همینطور برای نسخه نویسی پرونده خالی را روی صفحه مانیتور نمایش می‌دهد و قسمت های خالی را می توان با قلم نوری نوشت.
لازم به یادآوری است شکل این پرونده ها بنا به سلیقه پزشکان تغییر می کند.
این نرم افزار امکان نمایش پرونده های دستی گذشته بیماران را در این قسمت دارد.
امکان اسکن عکس های سونوگرافی و ماموگرافی و ثبت نتایج آزمایشات و عکس ها از دیگر امکانات این نرم افزار است.
5- ارسال دیسکت به بیمه خدمات.
6- گزارش درآمد مطب به تفکیک ماه و تعداد بیماران
با زدن یک دکمه نرم افزار گزارش تفکیکی درآمد و هزینه های مطب به تفکیک هر ماه و تعداد بیماران و مانده بدهی بیماران را نمایش می‌دهد. منشی مطب می تواند کلیه هزینه‌های انجام گرفته مانند هزینه برق ، آب ، تلفن ، حقوق منشی و... را در این نرم افزار ثبت کند.

ارسال آلارم برای منشی و برعکس
یکی از امکانات این نرم افزار ارسال آلارم بین پزشک و منشی است.
مثلا پزشک با زدن یک دکمه ، پیغام "تا 10 دقیقه بیمار نفرستید" را برای منشی ارسال می‌کند و منشی بلافاصله پیغام را مشاهده می کند. در این نرم افزار به صورت نامحدود می‌توان پیام نوشت. همچنین منشی می تواند برای پزشک پیام ارسال کند.

جستجوی سریع بیماران و مشاهده سوابق پزشکی
پزشک با زدن چند حرف از فامیلی بیماران بلافاصله کلیه مشخصات و سوابق بیمار ، پرونده های قبلی ، آزمایشات و ... را مشاهده می کند. در صورتی که نرم افزار روی لپ‌تاپ پزشک نصب شده باشد ، پزشک در هر ساعتی از شبانه روز کلیه پرونده های بیماران ، آزمایشات و ... را مشاهده می کند که این خود یکی از ارزش های مهم این نرم افزار است که کمک شایانی به بیماران اورژانسی می کند.

داروهای ژنریک
کلیه داروهای ژنریک به همراه طبقه بندی فارماکولوژیک ، نحوه مصرف ، تداخلات دارویی و ده ها گزینه دیگر در این نرم افزار گذاشته شده است که با زدن چند حرف از یک دارو کلیه مشخصات دارو ، نحوه مصرف ، تداخلات دارویی ، مکانیزم اثر و ... نمایش داده می شود. همچنین امکان جستجو بر اساس بیماری ها نیز وجود دارد. مثلا با تایپ کلمه "تیروئید" ، لیست کلیه داروهای مربوط به تیروئید نمایش داده می شود که می توان هر کدام را انتخاب تا مشخصات ، مکانیزم اثر و ... هر دارو را مشاهده کنید.
- امکان معرفی نامحدود بیماران به همراه مشخصات کامل جهت تماس ضروری (آدرس ، تلفن و غیره)
- معرفی نامحدود انواع آزمایشات و ثبت نتایج آن ها در پرونده بیماران.
- امکان ذخیره عکس های رادیولوژی ، سونوگرافی و پرسنلی بیماران.
- امکان مشاهده کل سوابق بیماران فقط با زدن یک کلید.
- گزارش از کل دریافتی های کلینیک در محدوده تاریخ دلخواه (روزانه ، ماهانه ، سالانه و ...)
- محاسبه درآمد کلینیک به همراه تعداد بیماران به صورت روزانه ، ماهانه ، سالانه (بازه زمانی دلخواه)
- ثبت درآمد ویزیت و درآمدهای متفرقه به‌صورت مجزا.

نرم افزار رادیولوژی و سونوگرافی
امکانات نرم افزار:
این نرم افزار قابلیت های زیادی داشته و یک ابزار مفید برای پزشکان به شمار می رود. از امکانات این نرم افزار می توان به موارد همچون معرفی نامحدود شرح های نرمال و از پیش تعریف شده و پر کاربرد ، قابلیت مشاهده کلیه پرونده های گذشته بیماران و عدم نیاز به همراه داشتن عکس ها توسط بیمار ، ارسال گزارشات به محیط word ، زیر خط دار کردن ، رنگی کردن و درشت کردن و تغییر خط و ... (در کل هر گونه تغییری در گزارش قابل انجام است) ، سربرگ پزشک بنا به سلیقه پزشک قابل تغییر است ، رمزگذاری و محدود کردن دسترسی منشی های مطب به قسمت های حسابداری و غیره ، چاپ لیست بیمه در فرم مخصوص هر بیمه ، امکان ارسال سی دی به بیمه ، گزارش درآمد مطب به تفکیک هرماه ، تعداد بیمار هرماه ، به تفکیک دکتر ، به تفکیک خدمت ، به تفکیک بیمه و ... ، کلیه هزینه های مطب ، مثل هزینه برق ، آب ، تلفن ، حقوق منشی و. .. را می توان در این نرم‌افزار ثبت کرد ، پشتیبانی دائم از نرم افزار ، ارسال لیست بیمه ای به صورت چاپی و دیسکت به انواع بیمه ها توسط نرم افزار به صورت خودکار ، امکان معرفی نامحدود بیماران به همراه مشخصات کامل جهت تماس ضروری (آدرس ، تلفن و غیره) ، امکان استفاده از قلم نوری برای نسخه نویسی یا نوشتن سوابق بیماران در پرونده آن ها ، امکان مشاهده کل سوابق بیماران گزارش از کل دریافتی های کلینیک در محدوده تاریخ دلخواه (روزانه ، ماهانه ، سالانه و ...) ، محاسبه درآمد کلینیک به همراه تعداد بیماران به صورت روزانه ، ماهانه ، سالانه (بازه زمانی دلخواه) ، ثبت هزینه های مطب و گزارش آن ها در محدوده زمانی دلخـواه ، جستجوی سوابـق بیماران با نوشتن چند حرف از نام یا خانوادگی آن ها اشاره کرد. همچنین امکان گزارش گیری به صورت گرافیکی ، مشابه محیط Word و چاپ با هر نوع چاپگر و email مستقیم گزارشات از طریق اینترنت ، آمـوزش برنامه به صورت VCD و کتابچه آموزشی ، از ویژگی های دیگر این نرم‌افزار است.

منبع : پایگاه آموزشی و اطلاع رسانی مهندسی پزشکی

MIPS ، نرم افزاری جهت پردازش تصاوير پزشكی

MIPS ، نرم افزاری جهت پردازش تصاوير پزشكی

 

نرم افزار ارائه شده با عنوان Medical Image Processing Software) MIPS) نرم افزاري ويژه براي پردازش تصاوير پزشكي است. اين تصاوير توسط دستگاه هاي تصويربرداري نظير CT , PET , MRI , X-Ray تهيه مي شوند.

گــاهــي ايــن تـصــاويــر دسـتـخــوش تـغـييـرات نـامـطـلـوب مـي شـونـد كه سبب كاهش كيفيت تـصـويـر و در نـتـيجه كاهش دقت در تشخيص تـوسط پزشكان مي شود. لذا نياز به استفاده از نـرم‌افـزارهـايـي جـهـت بـهـبـود كـيفيت و تسهيل تشخيص و افزايش دقت احساس مي شود.
نرم افزارهاي موجود كه به اين منظور استفاده مي شوند، عمدتاً بسيار ساده بوده و قابليت هاي زيـادي بـراي پـردازش تصاوير پزشكي ندارند. MIPS بـــه گـــونـــه اي طـــراحـــي شـــده كــه داراي قـابـلـيت‌هايي متفاوت از نرم افزارهاي معمول نظير Paint Picture Manager، Photoshop و ... اســـت كـــه آن را بــراي كــاربــردهــاي پــزشـكــي اخـتـصــاصــي تـر  و اسـتـفـاده را بـراي پـزشـكـان راحت تر و مناسب تر كرده است.
صفحـه اصلـي ايـن نـرم افـزار داراي ظـاهري ساده و در عين حال گويا است و كاربر مي تواند بر حسب نياز ، از منوهاي در نظر گرفته شده در منوبار به راحتي استفاده كند.

File
مورد اول در منوبار File است كه با كليك بر روي آن ، زيرمنويي باز مي شود كه در داخل آن عنـاويـن Import data , Dicom read , Exit وجـود دارد.
در داخــــــل Import data ، Load first image و Load second image قرار دارند كه با كليك بر هر كدام كادري باز مي شود كه مي توان مسير تصوير مورد نظر را در آن انتخاب كرد. در برخي موارد نياز به دو تصوير است تا بر روي آن ها عملياتي از قبيل جمع و تفريق و .... انجام شود. در اين گونه موارد  علاوه بر تصوير اول ، تصوير دوم نيز بايد  Load شود.
مورد بعدي DICOM read است كه براي Load كردن تصاويري با فرمت dcm به كار مي‌رود.

Edit
منوي بعد Edit است كه با كليك بر آن زير منويي با عناوين Change format , Color bar , Fill image وجود دارد.
با كليك روي Color bar نوار رنگي مربوط به تصوير در كنار آن ديده مي شود. برخي از دستـورات MATLAB بر روي فرمت هاي خاصي انجام مي شوند كه براي اعمال اين دستورات بايد فرمت تصاوير را تغيير داد. در زير منوي Change format مي توان با انتخاب يكي از موارد Gray to indexed RGB to gray , To binary ، فرمت تصاوير را تغيير داد.
در زير منوي Fill image با انتخاب Grayscale image ، تصاوير Grayscale و با انتخاب Binary image تصاوير Binary به طور از قبل تعريف شده پر مي شوند.
با انتخاب Fill in specified polygon مي توان با استفاده از ماوس قسمت هايي از تصوير را تعيين كرد كه پر شوند.

Plot
در اين منو تصاوير Load شده به دو صورت دو بعدي و سه بعدي نمايش داده مي شوند كه اين كار با انتخاب D plot2 و D plot3 امكان پذير است.

Tools
با كليك روي اين منو ، زير منويي باز مي شود كه اكثر دستورات كاربردي كه ممكن است در طول پردازش يك تصوير مورد نياز باشد ، در آن قرار دارد.
مورد اول در اين زير منو Arithmetic operations است كه خود داراي چند بخش است كه عمليات جبري جمع و تفريق و ضرب را بر روي تصاوير انجام مي دهد.
مي توان با انتخاب مثلا Add constant تصوير را با يك عدد ثابت جمع كرد. همچنين با انتخاب Add two images دو تصوير را با هم جمع كرد و حاصل جمع دو تصوير را تحت عنوان added image مشاهده كرد.
مورد بعدي Crop است كه با انتخاب آن مي توان با استفاده ماوس قسمتي از تصوير را چيد و به صورت بزرگ‌تر مشاهده كرد.
عنوان بعدي Adjust intensity است كه با انتخاب يكي از موارد Default يا Manual مي‌توان هم به صورت از قبل تعريف شده و هم به صورت دستي شدت نور يك تصوير را بهبود داد.
مـورد بعدي كه در اين زير منو قرار دارد Display histogram است كه هيستوگرام مربوط به تصوير را نمايش مي دهد.
يكي ديگر از ابزارهايي كه ممكن است كاربرد داشته باشد Negative image است كه عكس ورودي را گرفته و به صورت منفي شده نمايش مي دهد. اين ابزار در تصاويري نظير ماموگرافي كاربرد زيادي دارد.
عنوان بعدي Rotate است كه با كليك روي آن كادري باز مي شود كه از كاربر زاويه چرخش را مي خواهد. با وارد كردن اين عدد، تصوير چرخش يافته تحت عنوان rotated image نمايش داده مي شود.
لبه يابي از مواردي است كه در پردازش تصوير كاربرد زيادي دارد اين امر در مورد تصاوير پزشكي نيز مورد نياز است. ابزاري با عنوان Edge در نظر گرفته شده كه لبه يابي را با روش هاي مختلف بر روي تصوير اعمال مي كند.
Zerocross , Canny, Prewitt , Roberts , Laplacian of Gaussian ازجمله اين روش ها است كه با انتخاب هر يك از موارد هم مي توان به طور دستي و هم از قبل تعريف شده ، لبه هاي تصوير را مشاهده كرد.
در طول تصويربرداري و بعد از آن ممكن است تصوير در معرض انواع نويز قرار گرفته باشد. براي رفع اين مشكل لازم است كه از فيلترهايي مختص هر نويز استفاده كرد. MIPS اين امكان را فراهم كرده كه با انتخاب Filters از منوي Tools و سپس با انتخاب نوع فيلتر تصوير را بازسازي كرد. فيلترهايي كه مد نظر قرار گرفته شده به قرار زير است:
Averaging , Median , Sobel , Laplacian of Gaussian
آخرين ابزار در نظر گرفته شده Extraction است كه شامل دو بخش Brain extraction و Skull extraction است كه با انتخاب هر مورد ، مي توان جمجمه يا مغز را از تصاوير مربوط به سر حذف كرد.

Help
آخرين منو Help است كه در آن توضيحاتي در مورد نحوه استفاده از نرم افزار بيان شده است و نيز با كليك روي About MIPS اطلاعاتي در مورد نرم افزارمشاهده مي شود.

انطباق تصاوير پزشكی
با استفاده از طراحي نرم افزاري انطباق تصاوير پزشكي با نام اختصاري BrainAfics ، تصاوير سيستم هاي PET-CT و PET-MRI و SPECT-CT و  SPECT-MRI قابل بازسازي است كه در اين روش هر يك از انواع تصويربرداري به صورت مستقل انجام شده و در نهايت خروجي آن ها به صورت ورودي به نرم افزار Brain Afics اعمال مي شود و فايل منطبق شده دو بعدي حاصل مي شود.
خروجي اين فايل دو بعدي و قابل چاپ بر روي فيلم راديولوژي است. فايل سه بعدي آن نيز مي تواند به صورت فيلم يا تصاوير ديجيتالي در اختيار پزشك معالج قرار گيرد.
دستگـاه هـاي PET-CT و PET-MRI و SPECT-CT، SPECT-MRI از پيشـرفتـه ترين تجهيزات تشخيصي پزشكي هسته اي هستند كه بـراي تشخيص عملكرد سيستم عصبي به كار برده مي شوند. از آنجايي كه اين سيستم ها علاوه بـر كـاربـردهـاي پـزشكي كاربردهاي نظامي نيز دارند توليد آن در كشور ضروري است.
در فـاز اول ، ايـن سيستـم بـراي بيماري هاي گــوش و حـلـق و بينـي تسـت شـد و همچنيـن اجراي آزمون هاي اوليه بر روي 70 بيمار مبتلا به وزوز گـــوش و تــعــيــيـــن مــيــزان تــأثـيــر پــذيــري درمـان‌هـاي مـخـتـلـف بر بهبود وزوز گوش در مركز تحقيقات گوش گلو بيني و جراحي سر و گردن دانشگاه علوم پزشكي ايران مورد ارزيابي قرار گرفت.
فاز بعدي اين سيستم براي انواع بيماري هاي سرطاني مورد استفاده قرار مي گيرد. نرم افزار كـنـونـي قـابـلـيـت انـطـبـاق تـصـاويـر نـاحـيـه سر و جـمـجـمـه را دارا اسـت. ايـن نـرم افـزار بـا ايجاد تـصـاويـري بـا دقـت بـالاي 94 درصـد مي تواند جراحان را در اتاق عمل در راستاي انتخاب و استفاده از متدهاي جراحي ياري رساند.

نرم افزارهای جديد برای دپارتمان های پزشكی هسته ای
يـك وسـيـله جديد در پزشكي هسته اي كل جريان كاري بيمار را از قديم تا آخرين نتايج به دسـت آمـده از پـزشكي هسته اي آن ، پشتيباني مي‌كند. اين وسيله شامل عملكردهايي خاص به مــنــظـــور تــهــيـــه ، خـــوانـــدن و گـــزارش تـمــامــي روش‌هـاي پزشكي هسته اي ، SPECT، PET و تصاويري از چندين مداليتي است كه تنها با يك كــلــيـــك دكـمــه از طــريــق يــك Workstation در دسترس خواهد بود. تصاوير و تشخيص ها در داخل بيمارستان يا خارج آن در اختيار پزشك مورد نظر قرار مي گيرد.
Impax در پــــزشــكـــي هــســتـــه اي كـــه نـــوع پيشـرفتـه‌اي از سيستـم PACS اسـت ، داده هـا و تصاوير را از ميان محدوده عظيمي از مداليته ها و دپارتمان ها با هم يكي كرده و آن ها را به داخل يك سكويي از فناوري اطلاعات ، تك تركيب مـي كـنـد. ايـن سـيـسـتـم تـأثـيـر زيادي را بر روي دپـارتـمـان پـزشكي هسته اي ، اداره برنامه هاي پيچيده مورد نياز داشته است از جمله يك منبع جـامـع بـراي planning و بـرنـامـه ريـزي در مـيان چندين دپارتمان. اين وسيله مي تواند با راه كار مديريت دپارتمان هاي hot lab براي خودكار و ديجيتالي كردن آماده كردن ، راديو داروها و ثبت ميزان دز تشعشعي نيز تركيب شود.
Impax در زمينه پزشكي هسته اي شامل يك Oasis براي Impax است كه يك بسته ي تركيبي با ويژگي هاي كامل از تصاوير پزشكي هسته اي براي پردازش و نمايش تصاوير در Impax workstation اســت. پــزشـكـان ديگـر مجبـور بـه تغييـر workstation يـا هـمـاهـنـگي ليست گزارش هاي بيماران به صورت دستي نيستند.

سيستم هوشمند بازيابی و دسته بندی تصاوير پزشكی بر اساس محتوا
امروزه بخش عظيمي از تصاوير پزشكي به فرم ديجيتال توليد و ذخيره مي شوند. اين امر سـبــب شــده اســت مــديـريـت پـايـگـاه هـاي داده پزشكي بزرگ ، به صورت يك چالش در علم پزشكي نمود پيدا كند. بازيابي تصاوير پزشكي يـك ابـزار ضـروري بـراي مـديـريـت پـايگاه داده تصاوير پزشكي است. يكي از مهمترين مراحل در بازيابي تصاوير ، دسته بندي تصاوير است كه سبب كاهش زمان بازيابي تصوير مي شود.
‌در پياده سازي اين سيستم ، ويژگي هايي از تصاوير استخراج مي شوند كه به بهترين وجه ، متمـايـز كننـده تصـاويـر از هـم بـاشنـد. به منظور دستـه‌بنـدي بهينـه تصـاويـر ، از يـك طبقـه بنـدي كننده استفاده مي شود.
بـازيـابي تصاوير بر اساس محتوا ، سال هاي زيـــادي اســـت كـــه بــه مـنـظــور مــديــريــت رشــد روز‌افزون داده هاي ديجيتال مورد استفاده قرار گرفته است. تصاوير پزشكي بخش بسيار مهمي از فـرايـنـد تـشـخيص بيماري در مراكز پزشكي هستند. در حال حاضر بسياري از بيمارستان ها ، سـوابـق بيماران و همچنين تصاوير آن ها را به صـورت كـامـلا ديـجيتالي نگهداري و استفاده مي‌كنند. رشد روز افزون اين داده هاي رقمي ذخيره شده ، نياز به مديريت اين داده ها و بازيابي اطلاعات از آن ها را به طور هرچه بيشتر قابل لمس مي سازد. امروزه مراكز راديولوژي بزرگ ، سـالانـه در حـدود ده هـا تـرابـايت تصوير توليد مـي‌كـنـنـد. بـه عـنـوان مـثـال ، بـخـش راديـولوژي بيمارستان دانشگاه ژنو ، در سال 2007 به تنهايي بيش از 70000 تصوير در روز توليد كرده است و اين تعداد به طور پيوسته در حال افزايش است. پايگاه هاي داده تصاوير پزشكي فعلي موجود در مراكز پزشكي توسط افراد متخصص با كلمات كليدي شاخص گذاري ، دسته بندي و بازيابي مي شوند. با توجه به اين نكته كه روش هاي بازيابي بر اساس متن ، از توصيف كامل اطلاعات بصري غني مربوط به محتواي تصاوير پزشكي ناتوان هستند ، بنابراين اهميت بازيابي تصاوير پزشكي بر اساس محتوا بيش از پيش احساس مي شود.
بازيابي تصاوير پزشكي بر اساس محتوا با مقايسه تصاوير بيماران متعدد و بازيابي حالت هاي مشابه از ميان آن ها ، مي تواند كمك شايان توجهي به متخصصان پزشكي در تشخيص نوع بيماري بيماران كند.

 

منبع: پایگاه آموزشی و اطلاع رسانی مهندسی پزشکی به نقل از ماهنامه مهندسی پزشکی

معتبرترين موتورهای جستجوی مقالات آكادميک دنیا

معرفی تعدادی از معتبرترين موتورهای جستجوی مقالات آكادميک

 

در اين بخش به معرفی تعدادی از مهم‌ترين موتورهای جستجوی مقالات علمـی در كـاربـردهـای آكـادميـک می پردازیم. اغلـب ايـن مـوتورهای جستجو متعلق به دانشگاه‌های معتبر دنيا هستند. لازم به ذكر است كه دسترسی به منابع ذيل برای عموم آزاد است.

۱ - ArXiv:

پايگاه اطلاعاتی دانشگاه Cornell آمريكا در زمينه فيزيک ، رياضيات، كامپيوتر و بيولوژی

 http://www.arxiv.org

٢- Odysci:

درگاه اينترنتی براي جستجوی آكادميک در زمينه علوم كامپيوتر و مهندسی برق

http://www.odysci.com

٣- ChemXSeer Chemistry:

پـايگاه اطلاعاتی دانشگاه پنسيلوانيا در زمينه شيمی

http://chemxseer.ist.psu.edu/ChemXSeerFormulaSearch

٤- CHBD:

پايگاه اطلاعاتی دانشگاه Calgary در زمينه پزشكی و سلامت

http://www.aina.ucalgary.ca/chbd

۵- CiteSeer:

پايگاه اطلاعاتی دانشگاه پنسيلوانيا در زمينه كامپيوتر و فيزيک

http://citeseerx.ist.psu.edu

۶- Astrophysics Data System:

پايگاه اطلاعاتی دانشگاه هاروارد در زمينه نجوم و ژئوفيزيک

http://adswww.harvard.edu

۷- DBLP:

ليسـت تفسير مقالات، ژورنال‌ها و كنفرانس‌های مطرح در زمينه علوم كامپيوتر، دانشگاه Trier آلمان

http://dbis.uni-trier.de/DBL-Browser

۸- rman:

فهـرسـت كتـاب‌هـای آمـوزشـی به زبان آلمانی

http://www.dipf.de

۹- Google Scholar:

مــوتــور جستجـوی قـدرتمنـد گـوگـل كـه بسيـاری از زمــيــنـــه‌هـــای عــلـــوم مــخــتــلـــف را پـــوشـــش داده اســـت.

http://scholar.google.com

١٠- GoPubMed:           

موتور جستجو در زمينه متون بيولوژيک

http://www.gopubmed.org

١۱- InTechOpen:

كتاب‌ها و ژورنال‌های قابل دسترسی آزاد برای عموم در زمينه علوم پايه، تكنولـوژی و پزشكی

http://www.intechweb.org

١۲- Intute:

مجموعه‌ای از 300 هزار وب سايت آكادميک انگلستان كه توسط كارشناسان هر يک از زمينه‌های تخصصی تک به تک مورد بررسی و انتخاب قرار گرفته است.

http://www.intute.ac.uk

١۳- Medicine:

اين مجموعه توسط كتابخانه ملی علوم پزشكی آمريكا تهيه شـده و بـه طـور رايگـان در اختيـار عمـوم قـرار گـرفته است.

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/aboutmedlineplus.html

١۴- Microsoft Academic Search:

مــوتــور جـسـتـجــوی مــايكـروسـافـت كـه اطلاعاتی را درباره مقالات علمی، ژورنال‌ها، كنفرانس‌ها و نويسندگان در زمـيـنـه‌هـای مـخـتـلـف عـلـوم در اخـتـيـار عموم قرار می‌دهد.

http://academic.research.microsoft.com/About/Help.html

منبع : پایگاه اطلاع رسانی مهندسی پزشکی

نرم افزار تشریح آناتومی بدن

دانلود نرم افزار موبایل تشریح کامل آناتومی بدن

 

این نرم افزار موبایل تحت جاوا می باشد و بر روی بیشتر گوشی های تلفن همراه قابل نصب است.

این نرم افزار به زبان فارسی تهیه شده است و  شامل توضیحات کاملی در خصوص آناتومی و فیزیولوژی بدن به همراه تصاویر آن می باشد.

این نرم افزار شامل بخش هایی مانند:

1- دستگاه عصبی

2- غدد درون ریز

3- اسکلت بندی بدن

4- دستگاه قلبی و عروقی

5- دستگاه تنفسی

6- دستگاه گوارش

7- عضلات و ماهیچه ها

8- دستگاه ادراری و تناسلی

و ... می باشد.

منبع : http://www.bme711.ir

 

دانلود نرم افزار موبایل  ( حجم: ۸۰۰ کیلوبایت )

سيستم اطلاعات بالینی (CIS)

 

تعریف CIS
به طور ‌کلی CIS سیستم اطلاعات بالینی است که برای پزشکان ، پرستاران ، متخصصان توان‌بخشی و دیگر حرفـه‌های مربوط به سلامت کاربردهای مفیدی دارد.

مزایای CIS
- بهبود کیفیت درمان از راه دور
- کاهش هزینه‌ها
- مدیریت داده‌ها

ادغام Teletherapy با CIS
به ‌تازگی سیستم‌های اطلاعاتی بالینی CIS ها توسعه چشمگیری داشته اند و اکنون کاربردهایی برای پزشکان ، پرستاران و دیگر حرفه‌های مربوط به سلامت را شامل می‌شوند. کار ارائه شده در اینجا ادغام احتمالی یک سیستم ارزیابی از راه دور را با یک CIS برای افزایش قابلیت‌های آن مورد بررسی قرار می‌دهد.
نتایج آزمایش یک ادغام مناسب و فواید چندگانه مهم آن مانند استفاده از یک رابط برای مدیریت انواع بسیاری اطلاعات ، شامل اطلاعات مربوط به سلامت در دوره‌های داخل بیمارستان و خانه ، ایجاد جریان کاری و نقاط کنترلی در خلال مراقبت در خانه ، استفاده از معیارهای ثابت برای امنیت داده‌ها حفاظت از مسائل خصوصی را شامل می‌شود. استفاده از سیستم‌های ارتباط از راه دور پیشرفته و توسعه گسترده اختراع وسایل قابل حمل و انتقال اطلاعات بالینی ، امکان ارسال اطلاعات درمانی از فواصل دور به ویژه برای کاربردهای ارزیابی و مشاوره از راه دور را فراهم آورده است.
این مسأله باعث به وجود آمدن حجم روز افزون اطلاعات تهیه شده در خانه جهت ارسال به مراکز جمع آوری اطلاعات بیمارستانی شده است. این موضوع با تکنولوژی‌ها و پروتکل‌های بسیار ممکن شده است که انتخاب این اطلاعات تحت تأثیر نوع و میزان حیاتی بودن پارامترهایی است که باید ارزیابی شوند.
تکنولوژی‌های انتقال اطلاعات در دسترس و توانایی‌های تجهیزات نصب شده در محل بیمار قرار می‌گیرد.
در میان راه حل‌های فنی و بر پایه معماری به کار رفته تا امروز هم سیستم‌های انتقال اطلاعات و ذخیره اطلاعات همزمان که داده‌ها را به فضاهای ذخیره سازی موقت جهت ارسال در زمان آینده می‌فرستند ، ارتباط‌ های نقطه به نقطه از میان نقاط جمع آوری شده را با استفاده از کانال‌های رادیویی مانند فرکانس رادیویی شبکه آنالوگ (P stn) شبکه داده‌ای و شبکه‌های ارتباطی سلولی و غیره وجود دارد.
اخیراً تمایل در زمینه پروتکل‌های انتقال ، بیشتر حول انتقال پیغام (برای مثال SMS ، MMS ، HL7 Soap ، ایمیل و غیره) یا بارگذاری اطلاعات در وب سایت می‌چرخد.
یک مورد که توجه کمتری به آن شده ، علیرغم حیاتی بودن در مورد ادغام مدالیتی‌ها بین جمع آوری داده‌ها از راه دور و سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی (HIS) است.
طی 15 سال گذشته دگرگونی‌های تدریجی در HISها انجام گرفته است. در حالی که پروتکل‌های اولیه اکثراً جهت برطرف کردن نیازهای حرفه ای اداری بیمارستان‌ها بوده‌اند.
به طور کلی فواید ادغام Teletherapy با CIS را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:
- استفاده از یک رابط برای مدیریت انواع اطلاعات مربوط به سلامت افراد
- ایجاد جریان کاری
- ایجاد نقاط کنترل در خلال مراقبت در خانه
- استفاده از معیارهای ثابت برای امنیت داده
- حفاظت از مسائل خصوصی بیماران

متدولوژی CIS
متدولوژی CIS به سه دسته زیر تقسیم می‌شود:

سیستم Clinsuite
سیستم بازبینی از راه دور
سیستم ادغام Teletherapy با CIS

الف) سیستم Clinsuite
یک سیستم اطلاعات بالینی در حمل بیمار است که توسط آزمایشگاه مهندسی بیومدیکال مؤسسه E. Medea توسعه یافته است.
این سیستم بر پایه معماری مشتری/خدمتگذار است ، یک برنامه به زبان و کلاس‌های بورلند Vcl با Dll modules. در جهت تسهیل وصل و آزاد سازی خودکار Plug-In است.
سیستم در ابتدا به منظور کاربرد در یک پروژه تحقیقاتی برای ذخیره سازی و مدیریت اطلاعات بالینی چند رسانه ای (شکل زیر) منظور شده بود و با معماری مدولار همانگونه که در CISهای مدرن معمول است طراحی شده بود.
به طور خلاصه مکانیزم CIS عبارت است از:
پروسه CIS شامل تعدادی مراحل است که بایستی کامل شوند.
هر مرحله به وظیفه ای خاص در فرایند اشاره دارد.
برای هر مرحله این امکان وجود دارد که حداکثر زمان ذخیره را تنظیم کند.
در حین انتقال اطلاعات ، ممکن است مکانیزم هشدار به کار افتد.
برای انتقال از مرحله ای به مرحله دیگر ، حداقل شرایط انتقال می‌تواند تنظیم شود.
اعمـالی که به صورت خودکار انجام می‌شوند ، می‌توانند تعریف شوند.
برخی دسته‌های اطلاعاتی را می‌توان به جریان‌های از پیش تعریف شده مربوط کرد تا هر شیئی که به این دسته تعلق دارد بتواند به صورت خودکار وارد جریان شود. در چند ماه گذشته یک سرور برای اطلاعات ذخیره شده از وسایل بازبینی از راه دور به Clinsuite متصل شده است.

ب) سیستم بررسی از راه دور
یک سیستم بررسی از راه دور به طور مخصوص برای بیمارانی که به پاتولوژی بحرانی مبتلا بودند (برای مثال بیمارانی که جراحی ارتوپدی داشته اند یا عامل کمودنرویت دریافت کرده اند یا هنوز برای اختلال تونوس ، دارو مصرف می‌کنند به کار رفته است) که از بیمارستان مرخص می‌شوند.
با توجه به یک پروسه کلی ، به محض آنکه از بیمارستان مرخص شدند ، این بیماران به مرکزی برای پیگیری‌های دوره ای جهت بررسی روند بهبود بالینی و در نتیجه اعمال تغییرات در درمان از قبل مشخص شده منتقل می‌شوند. این موضوع می‌تواند باعث زحمت برای بیماران شود به خصوص بیمارانی که دور از مرکز زندگی می‌کنند و بیمارانی که به اختلالات آسیب حرکتی دچار هستند. به علاوه در برخی موارد که معاینات پیگیری در مقایسه با پیشرفت بیماری زودتر است ، بیهوده تلقی می‌شوند.
برای تحقیق این که آیا این ملاقات‌ها می‌توانند کم شوند بدون آنکه بر استانداردهای مراقبت تأثیر بگذارند ، بعضی از بیماران بـه وسایلی که مجهز به یک سیستم ضبط و ارسال اطلاعات بود تجهیز شدند ، به بیماران و خانواده‌هایشان دستورالعمل استفاده از وسیله و کارایی خودکار بعضی آزمایشات که بایستی ضبط و به مرکز ارسال شوند آموزش داده شده بود. پزشک شرایط بیمار را ارزیابی کرده آن را با داده‌های قبلی مقایسه نموده و نهایتاً فعالیت‌های بهبود دهنده را اختیار کرده یا بیمار را به مرکز دیگری برای معاینه دعوت می‌کند.
وسیله ای که در اختیار بیمار قرار می‌گیرد ، یک Palmtop با نرم افزارهای لازم بـرای کارایی آزمایش است. ارتباط توسط GSM/GPRS در 98 درصد محدوده ایتالیا از ارتباطات اینترنتی از طریق یک gateway تضمین می‌شود.
استراتژی‌های زیادی برای ارسال اطلاعات از Palmtop به مرکز جمع آوری اطلاعات به کار برده می‌شود. استفاده از سیستم ارسال پیام HL7 به میزان قابل توجهی ارتباط اطلاعات در CIS را تسهیل می‌کند اما احتیاج به منبع تغذیه محاسباتی و ذخیره دارد که در محل بیمار در دسترس نیست.
بارگذاری اطلاعات از طریق وب هم یک راه‌ حل بهینه نیست ؛ زیرا احتیاج به مدل‌های عکس‌العمل و راهبردی دارد که همیشه با یک Palmtop پشتیبانی نمی شوند. به ‌علاوه امکان کنترل سطح پایین یک وسیله قابل حمل را که اغلب همراه یک رابطه حسگر خارجی مورد نیاز است ، فراهم نمی کند.
بنابراین تصمیم گرفته شد که گرفتن و ارسال اطلاعات با یک برنامه که روی یک وسیله قابل حمل در محیط Net اجرا می‌شود کنترل شود.
اطلاعات با پروتکل HTTP منتقل می‌شوند که بی نهایت به‌ کارگیری آن آسان و سبک است و قادر است از طریق شبکه‌های UMTS جابجا شود و از طریق اینترنت به مرکز جمع آوری هدایت شود.
امنیت اطلاعات در سطح ارتباط بین گیرنده و فرستنده توسط لایه امنیتی انتقال TLS برای نظارت ، ارتباط و قابلیت اطمینان تضمین می‌شود. مرکز جمع آوری به یک سرور Apache http که جاوا Tom Cat) Servlet) را اجرا می‌کند ، مجهز است.

CIS و ادغام با سیستم ارزیابی از راه دور
سـیستم ارزیابی از راه دور در CIS به حالت کامل ترکیب شده و به عنوان منبع اطلاعاتی سیستم دیگری تلقی شده است. ارتباط بین سیستم ارزیابی از راه دور و CIS توسط یک Servlet ممکن می‌شود که بر ارتباط Http نظارت می‌کند ، ارتباط Https ایمنی را باز می‌کند و اطلاعات را از سیستم ارزیابی از راه دور دریافت می‌کند.

ادغام Teletherapy با CIS
به صورت خلاصه عبارت است از: سیستم ارزیابی از راه دور با CIS به حالت کامل ترکیب شده و به عنوان منبع اطلاعاتی سیستم جدیدی تلقی می‌شود. ارتباط بین سیستم ارزیابی از راه دور و CIS توسط یک Servlet برقرار می‌شود.
اطلاعات در یک پایگاه داده ذخیره شده اند و به مدل پردازشگر برای نوع اطلاعاتی خاص مربوط شده است. این مورد از راه‌های بیشماری می‌تواند انجام پذیرد ، از جمله:
- به وسیله انتقال اطلاعات بوسیله مدل CIS پایگاه داده توسط ابزارهای ارتباطی (مانند GDBC و ODBC)
- به وسیله کانال ارسال پیغام HL7 بین Servlet و یک ارتباط همیشه فعال مدل CIS (برای مثال توسط Chameleon HL7)
- به وسیله تعریف برخی رویه‌ها در مدل CIS تا از راه دور توسط Servlet معرفی شود (برای مثال توسط SOAP ، CORBA ، RPC)

برای مثال ، یک فیلم ضبط شده که توسط بیمار فرستاده شده ، وارد رکورد سابقه درمانی الکترونیکی بیمار می‌شود. پزشک می‌تواند فایل را با استفاده از ابزارهای CIS مشاهده کند.
فیلم ضبط شده همچنین می‌تواند به صورت خودکار به جریان کاری از پیش تعریف شده مربوط شود و به ایستگاه‌های کاری مختلف جهت گزارش ، باز خورد تحویل به بیمار و ذخیره سازی ارسال شود. در هر مرحله ، چک کردن‌ها (برای مثال تضمین زمان حداکثر مجاز برای گزارش) و اعمال خودکار CIS (برای مثال تأیید MMS به Palmtop بیمار) انجام خواهد شد.

ارزیابی ادغام Teletherapy با CIS
سیستم ارزیابی از راه دور از طرق مختلفی مورد آزمایش قرار می‌گیرد. در خانه بیمار ، بعضی فیلم‌های کوتاه از طریق Palmtop در حالی که کارهای خاص یک پروتکل بالینی تعریف شده را انجام می‌دهد ، ضبط می‌شود. به خصوص بیمار کمی راه رفته و بعضی تمرینات انعطافـی و کششی برای اتصالات دست و پا را انجام می‌دهد. فیلم‌ها به CIS بیمارستان توسط برنامه طراحی شده به خصوص در Palmtop ارسال می‌شود.
Servlet که در CIS طراحی و تعبیه شده بود ، اطلاعات بیمار را دریافت می‌کند و به طور خودکار آن‌ها را به رکورد الکترونیکی مربوطه بیمار مربوط می‌کند. پیغام هشدار مناسب تأیید دریافت شده و اطلاعات جدید از بیمار به پزشک مسئول ارسال می‌شود.
پزشک رکورد سابقه بالینی الکترونیکی بیمار را بررسی می‌کند ، اطلاعات را ارزیابی کرده و یک پاسخ به بیمار فرستاده می‌شود. پیغام به طور مناسب توسط CIS پردازش شده و به Palmtop بیمار از طریق Servlet ارسال می‌شود.
یک CIS بیمارستانی و یک سیستم ارزیابی از راه دور خانگی به طور کامل و مناسبی به هم مرتبط اند. سیستم ارزیابی از راه دور به عنوان وسیله ضبط اطلاعات محلی دیگری در بیمارستان تلقی می‌شود. این مسئله فواید بسیاری به همراه دارد.
- پزشک برای کارهای روزانه از یک رابط استفاده می‌کند که امکان مدیریت بیماران را فراهم می‌کند. تمام اطلاعات بالینی بیمار در این رابط بدون توجه به مبدأ آن در دسترس است (بخش‌های بیمارستان ، واحدهای عملیاتی ، آزمایشگاه‌ها یا اطلاعاتی از خانه بیمار.)
- فرایندهای مرور ، گزارش یا ذخیره اطلاعات چگونگی یکسانی دارند ؛ حتی مبدأ یا طبیعت اطلاعات فرق می‌کند (برای مثال اطلاعات عکسبرداری عصبی ، آزمایشات روانپزشکی ، EMG ، فایل‌های فیلم‌های ضبط شده و غیره.)
- فرایندهای انجام مراقبت تمام مدت به‌طور پیوسته ، یکنواخت و دائم انجام می‌شود که دوره‌های درمانی داخل بیمارستانی را با دوره‌های درمانی در منزل مطابقت می‌دهد.
- معماری بر پایه مدل CIS این امکان را می‌دهد که به آسانی مدل‌های جدیدی برای مدیریت اطلاعات اضافه کرد (برای مثال برای گرفتن اطلاعات از رابط‌های گیرنده از راه دور به طور ابداعی.)
- CIS خطر اشتباهات و غفلت‌ها را کاهش می‌دهد. برای مثال ، اطلاعات رسیده از خانه بیمار از میان تعدادی نقاط کنترلی می‌گذرد تا از دریافت صحیح آن ها ، مشاهده آن‌ها به وسیله پزشک و گزارش پزشک اطمینان حاصل شود.
- امنیت اطلاعات ، کنترل دسترسی ، حفاظت از مسایل شخصی از معیارهای ثابت ، یکپارچه و متمرکز پیروی می‌کنند. بنابراین به بازدهی و سهول مدیریت آن‌ها افزوده می‌شود.

برآورد نتایج ادغام سیستمTeletherapy و CIS
- استفاده پزشک از یک رابط برای کارهای روزانه و امکان مدیریت بهینه بیماران
- یکسانی فرایندهای مرور، گزارش و یا ذخیره اطلاعات
- پیوستگی یکنواخت و دائم فرایندهای انجام مراقبت بیماران
- کاهش خطر اشتباهات و غفلت‌ها
سیستم درمان از راه دور برای اختلالات شناختی ارائه شده است تا بیماران مبتلا به اختلالات شناختی بتوانند درمان را در خانه داشته باشند. این کار راحت تر و مؤثرتر از درمان سنتی و ویزیت‌های بیرون از خانه بیماران در بیمارستان توانبخشی است. این سیستم تمرینات شناختی را بر پایه کامپیوتر و درمان از راه دور در اینترنت ایجاد کرده است. سیستم درمان از راه دور ترکیبی از سیستم آموزش شناختی به کمک کامپیوتر (CACT) و درمان از راه دور وب (از طریق اینترنت) برای مدیریت سیستم و ثبت سوابق تمرینی است. توانایی‌های مختلف این سیستم کاملا مورد آزمایش قرارگرفته اند و نشان می‌دهد که سیستم کاملا امن و پایدار است. پایگاه وب از راه دور اکنون در مرکز تحقیقات توانبخشی چین برای انجام بعضی آزمایشات توسط موارد واقعی و جمع‌آوری اطلاعات بالینی برای کارهای آینده به‌کار گرفته شده است.
سیستم سلامت به طور فزاینده ای یک سیستم پیچیده و متفاوت است که مراقبت را نه تنها در مراکز تخصصی بلکه تا حدود فزاینده ای در خانه بیمار فراهم می‌کند. به تازگی سیستم‌های اطلاعاتی بالینی (CISها) توسعه چشمگیری داشته اند و اکنون کاربردهایی برای پزشکان ، پرستاران و دیگر حرفه‌های مربوط به سلامت را شامل می‌شوند. ادغام احتمالی یک سیستم ارزیابی از راه دور را با یک CIS برای افزایش قابلیت هایش مورد بررسی قرار می‌دهد. نتایج آزمایش یک ادغام مناسب و فواید چندگانه مهمی مانند استفاده از یک رابط برای مدیریت انواع بسیاری اطلاعات ، شامل اطلاعات مربوط به سلامت در دوره‌های داخل بیمارستان و خانه ، ایجاد جریان کاری و نقاط کنترلی در خلال مراقبت در خانه ، استفاده از معیارهای ثابت برای امنیت داده‌ها و حفاظت از مسائل خصوصی را شامل می‌شود.
در این پروسه این نکته مهم است که باید از پیوستگی در دریافت و ارسال اطلاعات بالینی مطمئن باشد تا از فقدان مزایای سیستم‌ها اطلاعاتی بالینی امروزه مانند امکان ثبت کامل مسیر مراقبت از بیمار جلوگیری شود و حفاظت اطلاعات و مسائل خصوصی تضمین شود.
این کار نشان می‌دهد که یک سیستم ارزیابی از راه دور خانگی به طور کامل با یک CIS مدرن ادغام می‌شود تا تمام ویژگی های CIS را به‌کار گیرد. مزایای مورد انتظار مراقبت چند شاخه ای ، کیفیت بالا و پیوسته جهت کاهش هزینه‌ها برای به کارگیری سیستم‌های جدید ارزیابی از راه دور است.

نمونه‌هایی از تجهیزات موجود در Telemedicine
1- سیستم Telehealth ® American TeleCare
با استفاده از خطوط تلفن معمولی یک ایستگاه Provider را به هر تعداد ایستگاه ویدیوئی بیمار متصل می‌کند. یک اکتیواسیون ساده تک کلیده ارتباط بین بیماران و Provider مرکز بهداشت را با قابلیت‌های ارتباط دو طرفه ، real-time از طریق مانیتور ویدئو ، دوربین ، میکروفون و اسپیکر فراهم می‌کند. ارتباط دو طرفه صوتی و تصویری به همراه ملحقات پزشکی یک تصویر real-time از وضعیت سلامتی بیمار فراهم می‌کند. دیتاهای بیمار به صورت دائمی در Provider نگهداری می‌شوند.

وسایل دیگری که این دستگاه می‌تواند مجهز به آن‌ها شود:

American TeleCare Care Tone ® Telephonic Stethoscope (standard)
Blood Pressure and Pulse Meter (standard)
Glucose Meter (optional)
Pulse  Oximeter (optional)
Digital   Scale (optional)
PT/INR (optional)
Digital Thermometer

مزایای این سیستم در یک نگاه:
- سادگی کاربرد
- راحتی نصب: یک خط تلفن انالوگ و یک خروجی الکتریکی زمین شده نیاز دارد.
- حجم کم و ظاهر زیبا

2- محصولات Cybernet Medical Products
Med Star
یک وسیله کوچک و با قیمت مناسب است که دیتاهای حیاتی را جمع آوری ، ذخیره و ارسال می‌کند.  Accessories به کانکتورهای رنگی وصل می‌شوند و کل یونیت به یک خط تلفن معمولی متصل می‌شود. عملکرد ساده تک دکمه ای ، استفاده ارزان را برای بیماران ساده می‌سازد.

PAL Star
این امکان را به پرسنل بیمارستان می‌دهد که از بیماران از راه دور سوالات مورد نظر را بپرسند. برای بیماران امکان پاسخگویی راحت از طـریق صفحه‌های تماسی وجود دارد. تمام اطلاعات از طریق یک خط تلفن معمولی منتقل می‌شوند. این دستگاه می‌تواند به تنهایی یا به همراه MedStar به کار برده شود.

Web System
وسایل MedStar و plaster به وسیله دیتابیس پزشکی قدرتمند و با کاربری ساده که بر اساس وب است ساپورت می‌شوند. در این محیط گزارش‌ها ، اخطارها و مؤلفه‌های آنالیز دیتا در دسترس هستند.

3- Vitaphone ساخت کشور آلمان می‌تواند وقتی به سینه یک بیمار فشرده می‌شود ، دیتاهای مربوط به فعالیت قلب را ثبت کرده و آن‌ها را به پزشک ارسال کند. برای اولین بار در جهان امکان ثبت ، ذخیره و ارسال دیجیتالی ECG سه کاناله از طریق تلفن موبایل و بدون نیاز به کابل یا الکترودهای adhesive به وسیله (Vitaphone 2300 (Cardio Phone فراهم شده است. ECG به وسیله الکترودهایی در پشت موبایل ثبت می‌شود. با فشار یک دکمه ثبت ECG آغاز شده و به صورت کاملا خودکار رخ می‌دهد. ارسال ECG به مرکز سرویس پزشکی Vitaphone نیز به همین صورت است. یک گیرنده GPS که در داخل 2300 Vitaphone قرار گرفته نیز به تعیین موقعیت دقیق بیمار در مواقع ضروری کمک می‌کند.

LifeShirt یک بلوز قابل پوشیدن ، توری مانند و سبک است که از سنسورهایی در آن تعبیه شده اند برای جمع آوری و مانیتور پیوسته بیش از 30 شاخص فیزیولوژیک شامل تنفس و فعالیت قلبی و دیگر پارامترهای فیزیولوژیکی استفاده می‌شود. دیتاها از طریق handsetها برای مانیتورینگ به وسیله پرسنل پزشکی ارسال می‌شود.

4- دانشمندان در دانشگاه Bristol یک Cyberjacket را ساخته اند که در حقیقت یک سیستم کامپیوتری قابل پوشیدن است. در آن سه سنسور تعبیه شده است: سنسور دما ، ECG و مانیتور اشباع اکسیژن و در ضمن مجهز به GPS برای تعیین موقعیت نیز است و برای سنس حرکت از شتاب سنج accelerometer استفاده می‌کند. معماری Cyberjacket به صورت مدولار طراحی شده است. یعنی محققان می‌توانند به سادگی یک ژاکت را برای آزمایشات خودشان سفارش دهند.
این سیستم قابل پوشش دارای یک یونیت پروسسور و یک باس 9 سیمه که در fabric ژاکت تعبیه شده است. این باس انرژی مورد نیاز سنسورها و زمین آن‌ها و اتصالات و ارتباطات را از طریق سه لینک سریال فراهم می‌کند. دو تا از لینک‌ها در سطوح RS-232 اجرا می‌شوند و برای وسایل dedicated RS-232 هستند. هر وسیله تجاری موجودی که RS-232ها را اجرا می‌کند (مانند GPS) می‌تواند به یکی از این باس‌ها متصل شود. باس سوم در سطح TTL با باود 4800 اجرا می‌شود و وسایل مختلف مانند سنسورهای پزشکی می‌توانند به آن متصل شوند. در ضمن bitsy می‌تواند تولید فیدبک صوتی استریو کند که می‌تواند برای فیدبک دادن به شخص پوشنده لباس به کار رود. اگر پزشک از راه دور بخواهد با بیمار تماس پیدا کند ، می‌تواند این کار را از طریق یک میکروفون-بلندگویی که در داخل garment نصب شده است انجام دهد. موقعیت بیمار در صورت لزوم می‌تواند سریع و دقیق به وسیله GPS پیدا شود. این لباس باید راحت و ارگونومیک باشد.
در جهان امروز علیرغم پیشرفت‌های قابل توجه در پزشکی ، هنوز هم بیماری‌های قلبی از مسائل حائز اهمیت و از علل شایع مرگ و میر بیماران است. بر اساس اظهار نظر پزشکان هنوز هم ECG مفیدترین روش تشخیص بیماری‌های قلبی است. با توجه به اهمیت این مسأله ، امروزه در جوامع پیشرفته توجه روزافزونی به سیستم‌های الکتروکاردیوگرافی می‌شود. وظیفه این سیستم‌ها دریافت سیگنال‌های قلب بیمار و ارسال آن از طریق خطوط ارتباطی به بیمارستان یا کلینیک تخصصی است. این امر موجب کاهش اتلاف وقت و ارزیابی سریع وضعیت بیمار می‌شود. در این صورت بیمار در موقعیت‌های مختلف فیزیکی و روانی قادر به ارتباط با پزشک متخصص است. در کشور ایران نیز طراحی و ساخت سیستم ارسال تلفنی سیگنال‌های قلب با موفقیت انجام شده است. طراح سیستم ، ارتقاء قابلیت سیستم به توانایی ارسال سایر پارامترهای کلینیکی مهم نظیر فشار خون ، صدای قلب و حجم‌های تنفسی را پیشنهاد می‌کند.
پیشرفت فناوری ارتباطات و برنامه‌های مراقبت‌های پزشکی و وسایل پایش فاکتورهای حیاتی به انسان نوید افزایش کیفیت مراقبت‌های پزشکی در خانه را می‌دهد. با برقراری سیستم مشاوره از راه دور و در دسترس بودن وسایل پایش فاکتورهای حیاتی در نزد بیمار ، بیمارستان ، کلینیک تخصصی و یا پزشک مخصوص خانواده می‌توانند بیمارانشان را همیشه و در هر حال تحت مراقبت داشته باشند و در موارد لزوم توصیه و دستورات لازم را ارائه و در صورت نیاز دستور انتقال سریع بیمار به مرکز درمانی مجهز صادر کنند. مراکز درمانی نیز با آگاهی از وضعیت بیمار ، می‌توانند مقدمات پذیرش بیمار را در جهـت اجرای هرچه سریع تر درمان فراهم کنند. پایش بیماران در خانه‌هایشان یکی از بزرگ ترین بازارها در دهه آینده ارزیابی می‌شود.
ارتباط بین بیمارستان‌های تخصصی در شهرهای بزرگ جهت مشاوره در زمینه‌های مختلف پزشکی و مدیریتی کمک بسیار زیادی در بهبود درمان بیمار ، کاهش هزینه‌ها و بار ترافیکی خواهد بود. این ارتباط باعث افزایش سرعت در تشخیص و درمان صحیح‌تر با تبادل نظر و تشریک مساعی متخصصان پزشکی مربوطه در بیمارستان‌ها است. همچنین بیمارستان‌ها می توانند از تمامی شرایط یکدیگر مثل وجود تخصص‌های پزشکی مورد نیاز موارد اورژانس یا تعداد تخت‌های خالی در هر زمان اطلاع پیدا کنند.
وجود خط ارتباطی بین بیمارستان و پزشک متخصص مورد نظر ، اطلاعات مربوط به وضعیت بیمار در موارد اورژانس به سرعت می‌تواند برای پزشک در منزل یا محل کارش ارسال شود. بسته به تجهیزات موجود ، این اطلاعات می‌تواند مانند ECG ، تصاویر رادیولوژی و یا سونوگرافی باشد. در این صورت پزشک می‌تواند توصیه‌های لازم را ارائه و در صورت لزوم خود را به بیمارستان برساند.
به دلیل عدم وجود بعضی از تخصص‌ها و یا گران بودن هزینه‌های درمانی در بسیاری از کشورهای همسایه شمالی با برقراری یک کانال ارتباطی پزشکی می‌توان زمینه همکاری ، تبادل نظر و در صورت لزوم انتقال بیماران را به بیمارستان‌های فوق تخصصی ایران هدایت کرد. این موضوع خصوصاً جهت بیماران نیازمند به جراحی قلب باز و با توجه به وجود متخصصان جراحی قلب بسیار مجرب در ایران ، از نظر درآمد بسیار مفید به نظر می‌رسد.
در طول فصل توریسم تعداد افراد ساکن در جزایر توریستی (مثل کیش و قشم) به شدت افزایش پیدا می‌کند. جهت جوابدهی به تقاضا برای سرویس‌های پزشکی تخصصی در موارد اورژانس و روزمره برقراری یک ارتباط دائم از مراکز پزشکی این نقاط با بیمارستان‌های اصلی در سرزمین مادر ضروری است و سبب کاهش خطر و هزینه‌های ناشی از انتقال بیمار به سرزمین اصلی می‌شود. این طرح احتمال برقراری ارتباط با مراکز پزشکی سایر کشورها را نیز پیشنهاد می‌دهد. این موضوع خصوصاً برای افراد خارجی در فصل توریسم مهم است. چون که آن‌ها می توانند با متخصصان پزشکی که به زبان خود آن‌ها صحبت می‌کنند ، ارتباط برقرار کنند. به علاوه مسئولان پزشکی محل می‌توانند تاریخچه بالینی بیمار را از کشور اصلی بیمار کسب کنند. کاهش چشمگیر زمان برای تشخیص ، خود مزیتی بسیار با ارزش خصوصاً برای بیماران مبتلا به سکته قلبی است. در این مورد اجرای روش درمانی سریع به طور قابل ملاحظه ای شانس زنده ماندن بیمار را افزایش می‌دهد.
برقراری سیستم مشاوره پزشکی از راه دور در دریا با توجه به ارتباطات فراوان دریایی ایران با کشورهای همسایه و وجود کشتی‌های مسافربری در دریای خزر ، با استفاده از ارتباطات ماهواره ای پیشنهاد می‌شود. همچنین از سیستمی شبیه به روش فوق می‌توان جهت مشاوره پزشکی در هواپیما نیز در موارد اورژانس سود برد.
برقراری شبکه پزشکی از راه دور در مناطق وسیع و با تراکم جمعیتی کم (مثل مناطق شرقی و جنوب شرقی کشور) و نیز در مناطق کوهستانی و صعب العبور به دلیل توسعه بسیار ضعیف شبکه حمل و نقل خصوصاً در هنگام حوادث غیر مترقبه ، ضروری به نظر می‌رسد.
برقراری شبکه پزشکی از راه دور در رابطه با جانبازان و معلولین در رابطه با مشکلات حمل و نقل این افراد ، بسیار مفید به نظر می‌رسد. در این صورت مراکز درمانی یا پزشکان مربوطه می‌توانند به طـور مداوم آن‌ها را تحت مراقبت داشته باشند و در صورت لزوم توصیه‌ها و مشاوره‌های لازم را ارائه دهند.

 

منبع: http://www.bme711.ir به نقل از ماهنامه مهندسی پزشکی

کتاب تفسیر نوار قلب

دانلود کتاب تفسیر آسان نوار قلب (ECG) ویرایش پنجم

 

این کتاب ویرایش پنجم از کتاب تفسیر آسان نوار قلب (ECG Interpretation Made Incredibly Easy) می باشد که به آموزش تفسیر و استخراج اطلاعات از نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام می پردازد. همانطور که می دانید ، پزشکان و متخصصان قلب می توانند با مشاهده ی نوار قلب بیمار و مقایسه آن با شکل موج استاندارد قلب ، به نوع بیماری قلبی فرد پی ببرند. تفسیر صحیح نوار قلب در بررسی بیماری های ایسکمی قلب نظیر آنژین صدری و سکته قلبی کاربرد فراوانی دارد.

این کتاب شامل مطالبی از قبیل مرور آناتومی و فیزیولوژی قلب ، توضیح نحوه گرفتن نوار قلب و تفسیر آن ، آموزش تشخیص 18 آریتمی قلبی و ... می باشد.

شما کاربران محترم پایگاه آموزشی و اطلاع رسانی مهندسی پزشکی می توانید این کتاب را بصورت رایگان دانلود نمایید.

سرفصل های کتاب:

* اصول و مبانی نوار قلب (ECG)
* شناخت آریتمی های قلبی
* درمان آریتمی های قلبی
* آشنایی با نوار قلب 12لید
* ضمیمه ها

 

اطلاعات کتاب:

نام لاتین: ECG Interpretation Made Incredibly Easy 5th Edition
ناشر: Lippincott Williams & Wilkins
سال انتشار: 2011
زبان: انگلیسی
تعداد صفحات: 386
قیمت: $31.43
نوع فایل: PDF
حجم فایل: 10 مگابایت

منبع : http://www.bme711.ir

                                                                    دانلود