تاملی بر ششمین همایش فناوری اطلاعات سلامت
چرا از تیم واقعی بانیان همایش یا بعبارتی از تیم وزارتی در همایش کسی حضور نداشت؟
چرا سطح علمی همایش هنوز انتظارات صاحبان این رشته را برآورده نکرده؟
نباید فراموش کرد که برای برگزاری همایش این رشته آن هم در سطح ملی افراد دلسوزی صادقانه تلاش کرده اند.فراموش نکرده ایم که سال ها بصورت دوره ای و به اسم سمینار مدارک پزشکی گردهمائی وجود داشت و اکثرا دانشجویان مدارک پزشکی در آن شرکت می کردند و بیشتر کارکنان در اقصی نقاط کشور از این سمینار بی اطلاع بودند. جایگاهی در بین همایش های ملی نداشتیم و مسئولین به سختی قبول می کردند برای این سمینار هزینه تصویب کنند.
واقعیت این است که رشته مدارک پزشکی در بین رشته های علوم پزشکی آخرین تیر شرکت کنندگان کنکور پزشکی بود که بعد از قبولی در رشته حتی از گفتن نام رشته تحصیلی خود خجالت می کشیدند. این رشته در تصور عامیانه کار در بایگانی تاریک و با پرونده های کهنه و فرسوده بیمارستان بود که هر فرد غیر آکادمیک هم می توانست آن را انجام دهد. اما با تلاش اساتید این رشته و نشر کتب و مقالات متعدد جایگاه مدارک پزشکی در بین رشته های علوم پزشکی و در بیمارستان های کشور برای چند سال اندکی بهتر شد هرچند فارغ التحصیلان رشته آخرین هدف خود را اخذ مدرک مدیریت خدمات بهداشتی درمانی و ورود به حوزه آموزش می دانستند.
با پیدایش فناوری اطلاعات در دنیا علوم پزشکی نیز در بین سایر علوم از نفوذ این پدیده در امان نبود. IT در تمام علوم وارد شد اما در علوم پزشکی IT چگونه می توانست خودنمایی کند؟ نزدیک ترین رشته به فناوری اطلاعات در بین رشته های علوم پزشکی فقط مدارک پزشکی است. کار این رشته مدیریت اطلاعات است و اطلاعات در پزشکی پرونده های بالینی هستند. با ورود فناوری اطلاعات، همه بیمارستان ها فرآیندهای خود را اتوماسیون کرده اند و سیستم اطلاعات بیمارستانی وارد بیمارستان ها شده است. به تدریج تمام اطلاعات بالینی الکترونیکی و پرونده های کاغذی به پرونده های الکترونیکی تبدیل خواهد شد. مدیریت کننده های اطلاعات بالینی یا کارکنان مدارک پزشکی لاجرم از سالها پیش با فناوری اطلاعات سر و کار دارند و ورود و بازیابی اطلاعات را بصورت الکترونیکی انجام می دهند.
امروز به همت اساتید مدارک پزشکی نام این رشته به سان کشورهای توسعه یافته به فناوری اطلاعات سلامت تغییر یافته است. دانشجویان این رشته مهندسان اطلاعات پزشکی هستند که در دانشگاههای علوم پزشکی تحصیل علم فناوری می کنند. اکنون افراد زیادی قبل از ورود به دانشگاه به رشته فناوری اطلاعات سلامت علاقه مند شده اند و نام و عنوان رشته باعث ارتقاء جایگاه آن در بیمارستان ها شده است.
به یمن فناوری اطلات و تناسب آن با مدارک پزشکی ، در وزارت بهداشت جایگاه مهمی برای این رشته باز شده است که به تلاش و همت افرادی مثل آقای دکتر کاملی و تیم تحت مدیریت ایشان و با برگزاری چند همایش ملی ارتقا هم یافته است. 6 همایش ملی برگزار شده که با همایش های دیگر علوم پزشکی رقابت می کند و این برای فارغ التحصیلان این رشته و کارکنان حوزه مدیریت اطلاعات سلامت در تمام دانشگاههای علوم پزشکی کشور افتخار بزرگی است.
در همایش ششم از این تیم زحمت کش وزارتی خبری نبود و این موضوع ما را نگران کرده است. نکند برای سال بعد مانعی وجود داشته باشد؟ اگر تیم وزارتی نباشد هسته این همایش دچار مشکل می شود و ممکن است از برگزاری آن به هر دلیلی مثل بار مالی یا غیره برای سالهای آتی جلوگیری کنند. اگر در برگزاری سالانه همایش فاصله بیفتد با مشکل برگزاری دوباره مواجه خواهد شد. امیدواریم از طرف مسئولین مربوطه بویژه بورد تخصصی رشته پیگیری اساسی انجام گیرد.
اما مسئله دیگر در کنار استمرار همایش ملی ، ارتقاء سطح همایش با ارتقاء سطح علمی مقالات و تحقیقات است. برای اینکه در رقابت با همایش های بزرگی مثل همایش مدیریت بیمارستانی و مشابه آن کم نیاوریم باید سطح علمی مقالات بالا باشد. مستلزم این موضوع ارتقاء سطح علمی دانشجویان رشته فناوری اطلاعات سلامت در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری و نیز رشته انفورماتیک پزشکی می باشد که خواهرخوانده فناوری اطلاعات سلامت و مکمل آن است. یک نیاز اساسی در بازنگری سرفصل های آموزشی و کوریکولوم آموزشی وجود دارد. اکنون در هر بیمارستانی به علت وجود HIS در بیمارستان یک واحد مهندسی به نام واحد IT وجود دارد. متاسفانه تا به امروز فارغ التحصیلان فناوری اطلاعات سلامت در هر سه مقطع متاسفانه جرات قبولی مسئولیت واحد IT در بیمارستان را پیدا نکرده اند. مدیریت اطلاعات بالینی در بیمارستان با چه کسی است؟ آیا با کارکنان فناوری اطلاعات سلامت نیست؟ حال این اطلاعات الکترونیکی شده است. سیستم اطلاعات بیمارستانی ظهور پیدا کرده است. آیا HIS جز ابزار مدیریت اطلاعات چیز دیگری است؟ چه کسی باید با این ابزار اطلاعات کاملا پزشکی را مدیریت کند؟ یک کارشناس نرم افزار که فقط مهندسی کامپیوتر خوانده و از دنیای پزشکی حتی الفبای آن را بلد نیست؟ یا یک کارشناس فناوری اطلاعات سلامت که مهندسی اطلاعات پزشکی خوانده ، کلیات پزشکی بلد هست و بر اصطلاحات پزشکی مسلط هست؟
چرا فارغ التحصیلان فناوری اطلاعات سلامت قدم پیش نمی گذارند؟ از چه چیزی واهمه دارند؟ علت دانش اندک فنی آنهاست؟ یا ترس؟ ترس می تواند ناشی از احساس عدم توانایی باشد. پس باید این دانش فنی در سرفصل دروس اضافه شود. هیبرید اطلاعات فنی کامل و اطلاعات پزشکی، از دانشجویان فناوری اطلاعات سلامت یک مهندس فناوری اطلاعات سلامت توانمند می سازد. این افراد می توانند واحد IT را در زیرمجموعه اداره فناوری اطلاعات سلامت بیمارستان و در کنار واحدهای کدگذاری بیماریها، پذیرش، آمار، واحد ذخیره و بازیابی اطلاعات(بایگانی) به راحتی مدیریت کنند.
در همایش ششم برخی مقالات نشان از دانش فنی اندک محقق داشت. بررسی برخی مشکلات HIS که از دید مهندسی مشکلات اساسی و علمی نبود یک مشکل کوچک توسط System Administrator آن بیمارستان بود و دلیل آن نبود استاندارد تعریف در Setting سیستم های اطلاعات بیمارستانی می باشد. بجای این تحقیق می توان به استاندارد سازی HIS پرداخت. اگر سیستم های اطلاعات بیمارستانی ما استاندارد نیستند، چه کسانی باید این استانداردها را معرفی و تعریف کنند؟ فناوران اطلاعات سلامت. MDS یکسان می تواند نجات بخش معضلات تعریف های Local سیستم های اطلاعات بیمارستانی باشد.
امیدواریم دانشجویان و دانش آموخته های رشته با پیگیری بازنگری سرفصل دروس و افزایش اطلاعات فنی خود، در همایش بعدی موجبات ارتقاء سطح علمی همایش را فراهم سازند.
علی نیک مرام